تبیین نقش میانجی ادراک محیطی و تجربه زیسته در رابطه ساختار فضایی و دلبستگی به مکان

تبیین نقش میانجی ادراک محیطی و تجربه زیسته در رابطه ساختار فضایی و دلبستگی به مکان

میلاد کیانپور1

1) دانشجوی دکتری شهرسازی

کد IOI مقاله : AAAA-ABBDGK
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی مهندسی عمران، معماری، توسعه و بازآفرینی زیرساخت های شهری(icduconf.com)
چکیده :
    چکیده: هدف این پژوهش تبیین نقش ساختار فضایی در شکل‌گیری حس دلبستگی به مکان با تأکید بر سازوکارهای ادراکی و تجربه زیسته است. مرور ادبیات نشان می‌دهد که اگرچه مطالعات متعددی به بررسی رابطه ساختار فضایی و دلبستگی مکانی پرداخته‌اند، اما نقش هم‌زمان ادراک محیطی و تجربه زیسته به‌عنوان متغیرهای میانجی کمتر در قالب یک چارچوب یکپارچه تبیین شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–مفهومی، مدلی چندسطحی ارائه می‌دهد که در آن ساختار فضایی به‌عنوان متغیر مستقل، از طریق ادراک محیطی و تجربه زیسته، بر حس دلبستگی به مکان اثر می‌گذارد. نتایج تحلیل مفهومی نشان می‌دهد که ساختار فضایی مطلوب ابتدا موجب شکل‌گیری ادراک مثبت از امنیت، زیبایی‌شناسی، خوانایی و قابلیت پیاده‌روی می‌شود و سپس با بهبود تجربه زیسته، شامل تعاملات اجتماعی، حافظه جمعی و کیفیت استفاده از فضا، پیوند عاطفی و شناختی افراد با محیط را تقویت می‌کند. یافته‌ها بیانگر آن است که دلبستگی مکانی پدیده‌ای چندبعدی بوده و تنها از طریق تعامل هم‌زمان عوامل کالبدی، ادراکی و تجربی قابل تبیین است. از منظر کاربردی، نتایج پژوهش بر ضرورت توجه هم‌زمان به کیفیت سازمان فضایی و تجربه شهروندان در برنامه‌ریزی و طراحی شهری تأکید دارد.

کلمات کلیدی : ساختار فضایی ادراک محیطی تجربه زیسته دلبستگی به مکان