دیالکتیک فضای سبز شهری؛ از زیرساخت اکولوژیک تا بازتولید نابرابری در پرتو اقتصاد سیاسی

دیالکتیک فضای سبز شهری؛ از زیرساخت اکولوژیک تا بازتولید نابرابری در پرتو اقتصاد سیاسی

احمد کتابی1 رسول کریمی پور2

1) دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات
2) کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری

کد IOI مقاله : AAAA-ABBEKE
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی مهندسی عمران، معماری، توسعه و بازآفرینی زیرساخت های شهری(icduconf.com)
چکیده :
    فضاهای سبز شهری در گفتمان ارتدوکس برنامه‌ریزی، عمدتاً ذیل پارادایم زیرساخت‌های سبز و با رویکردی کارکردگرایانه جهت تحقق پایداری محیطی بازنمایی می‌شوند. این نوشتار با نقد نگاه کالبدی‌محور، به واکاوی نقش دیالکتیک فضای سبز در بازتولید ساختاری نابرابری‌های فضایی می‌پردازد و مفهوم عدالت فضایی را به عنوان لنزی تحلیلی برای فهم این فرآیند به کار می‌گیرد. استدلال مرکزی پژوهش بر این فرض استوار است که فضاهای سبز نه عناصری خنثی، بلکه بخشی تفکیک‌ناپذیر از منطق اقتصاد سیاسی شهر هستند که در پیوند با سیاست‌های توسعه و الگوهای حکمرانی معنا می‌یابند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در چارچوب حکمرانی نئولیبرال، غلبه منطق ارزش‌افزایی و رقابت‌طلبی بر سیاست‌های توسعه سبز، این فضاها را به محرک‌های اعیان‌سازی سبز بدل کرده که با افزایش ارزش زمین و جذب سرمایه، به طرد سیستماتیک گروه‌های کم‌برخوردار و تشدید قطبی‌سازی اجتماعی-مکانی منجر می‌شود. بر این اساس، جغرافیای شهری نه یک زمینه خنثی، بلکه میدانی فعال است که در آن نابرابری‌های اجتماعی در قالب الگوهای فضایی تثبیت و بازتولید می‌شوند. در نهایت، مقاله بر ضرورت ادغام پارادایم عدالت فضایی در سیاست‌گذاری‌های شهری تأکید نموده و استدلال می‌کند که پایداری راستین تنها در صورتی محقق می‌گردد که فضای سبز نه به مثابه یک کالای شهری رقابتی، بلکه به عنوان یک حق عمومی و بخشی از حقوق بنیادین شهروندی در نظر گرفته شود.

کلمات کلیدی : فضای سبز شهری بازتولید جغرافیای شهری اقتصاد سیاسی فضا عدالت فضایی اعیان‌سازی سبز حق به شهر