بازخوانی تعامل کاربر- فضا در موزه‌های ادبی ایران: تحلیلی بر مجموعه‌های رفتاری مبتنی بر نظریه مجموعه‌های رفتاری؛ در راستای طراحی موزه و مرکز علمی-فرهنگی حکمت و ادبیات پارسی (سرای سخن ایران)

بازخوانی تعامل کاربر- فضا در موزه‌های ادبی ایران: تحلیلی بر مجموعه‌های رفتاری مبتنی بر نظریه مجموعه‌های رفتاری؛ در راستای طراحی موزه و مرکز علمی-فرهنگی حکمت و ادبیات پارسی (سرای سخن ایران)

علیرضا جباری زاده‌گان1 مبینا اسدی2 تیام شریف‌نیا3 الهه عابدینی4 مانلی ستوده5 رعنا غلامرضائی6 عطیه عطاران7

1) مدرس و دانشجو دکتری معماری، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)، E-Mail:
2) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
5) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
6) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
7) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AAAA-ABCAGA
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی مهندسی عمران، معماری، توسعه و بازآفرینی زیرساخت های شهری(icduconf.com)
چکیده :
    موزه‌های ادبی ایران، با وجود داشتن سرمایه‌های فرهنگی و آثار ارزشمند، اغلب فاقد سازوکارهای طراحی هستند که رفتارهای مطلوب بازدیدکنندگان در موزه‌ها از جمله؛ تعامل فعال با روایت، مکث جهت تأمل و مشارکت گروهی، را به‌طور هدفمند بهبود و ارتقا بخشند. این مسئله باعث می‌شود تجربه بازدیدکننده محدود و غیرمتمرکز باشد و ارتباط میان روایت ادبی و محیط کالبدی به‌طور کامل شکل نگیرد. این پژوهش با هدف تحلیل و ارزیابی مجموعه‌های رفتاری کاربران موزه‌های ادبی ایران مبتنی بر نظریه مجموعه‌های رفتاری جهت بهبود تعامل کاربر با فضا انجام گردید و سعی دارد چارچوبی کاربردی برای طراحی فضاهای موزه‌ای ارائه دهد که رفتارهای هدفمند و مشارکتی را تسهیل کند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و تفسیری بوده و از تحلیل سوات برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای موزه‌های ادبی بهره گرفته شده است. همچنین، مؤلفه‌های طراحی شامل هویت و تم‌های رفتاری فضایی، هم‌ریختی محیط و رفتار، نشانه‌گذاری فضایی، فضاهای مکث، تعامل اجتماعی، انعطاف‌پذیری فضا و هماهنگی روایت و ساختار فضایی استخراج و به‌عنوان معیارهای تحلیلی مورد استفاده قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که موزه‌های ادبی با وجود سرمایه‌های فرهنگی و معماری غنی، محدودیت‌هایی در مسیرهای بازدید، هماهنگی میان روایت و فضا، فضاهای مکث و تعامل گروهی دارند. تحلیل سوات فرصت‌هایی برای بهبود، مانند بازطراحی مسیرها و فضاها، ایجاد فضاهای مکث و تعامل، نشانه‌گذاری دقیق، بهره‌گیری از فناوری‌های تعاملی و ارتقای آموزش کارکنان، و تهدیدهایی همچون محدودیت بودجه و حجم بالای بازدیدکنندگان را ارائه نمود. بر اساس این نتایج، اجرای راهکارهای طراحی مبتنی بر تحلیل مجموعه‌های رفتاری می‌تواند موزه‌های ادبی را از محیط‌هایی ایستا به فضاهای پویا، مشارکتی و تجربه‌محور تبدیل کند و ارتباط میان بازدیدکننده، روایت و محیط را تقویت نماید. این پژوهش چارچوبی عملی و آینده‌نگر برای طراحی و بازطراحی موزه‌های ادبی ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : موزه ادبی نطریه مجموعه رفتاری تعامل اجتماعی ادراک فضا