بررسی مفاهیم جبر و اختیار

بررسی مفاهیم جبر و اختیار

مصطفی آماده1 زهرا فرزام2

1) دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، اهواز
2) دکتری فقه، دانشکده علوم انسانی، گروه فقه، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه،

کد IOI مقاله : AABF-ABZGHA
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در علوم انسانی، اقتصاد، مدیریت و حسابداری(icrhema.com/3rd)
چکیده :
    مسئله جبر و اختیار از کهن‌ترین پرسش‌های فلسفی و عرفانی است که همواره ذهن اندیشمندان را به خود مشغول داشته است. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی، تلاش می‌کند تا ابعاد گوناگون جبر و اختیار را در حوزه‌های فلسفه، عرفان، علوم طبیعی و انسانی بررسی کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که جبر و اختیار نه دو قطب مطلق بلکه پدیده‌هایی درهم‌تنیده‌اند که در شرایط مختلف قابلیت تبدیل به یکدیگر دارند. نقش آگاهی در این میان تعیین‌کننده است، به‌گونه‌ای که می‌تواند جبر را به اختیار و اختیار را به جبر بدل سازد. مقایسه دیدگاه فیلسوفان غربی (آگوستین، دکارت، اسپینوزا) و متفکران اسلامی (ابن‌سینا، سهروردی، ملاصدرا) نشان می‌دهد که تنها رویکردی میان‌رشته‌ای قادر است تصویر جامع‌تری از این مسئله فراهم آورد. نتیجه آن است که انسان موجودی است که در عین محدودیت‌های جبری، می‌تواند با آگاهی و اراده مسیر خویش را انتخاب کند

کلمات کلیدی : جبر اختیار جبر اختیاری اختیار جبری