زیست‌مندی احساس در فضا: تحلیل دیالکتیک حسی_ روایی در سکانس‌های منتخب فیلم مادر و اجاره‌نشین‌ها

زیست‌مندی احساس در فضا: تحلیل دیالکتیک حسی_ روایی در سکانس‌های منتخب فیلم مادر و اجاره‌نشین‌ها

مریم رضایی1 جمال الدین سهیلی2 مریم ارمغان3

1) پژوهشیار دکتری تخصصی، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
2) دانشیار، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. (نویسنده مسئول)
3) استادیار، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

کد IOI مقاله : AACA-AADKAA
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    این مقاله با هدف تبیین سازوکار شکل‌گیری «زیست‌مندی احساس در فضا» در بستر سینمای ملودرام ایران در دهه ۱۳۶۰، به تحلیل تطبیقی دو فیلم شاخص «مادر» (علی حاتمی) و «اجاره‌نشین‌ها» (داریوش مهرجویی) می‌پردازد. با تکیه بر رویکرد دیالکتیکی درک فضا، مقاله نشان می‌دهد که چگونه فضا نه صرفاً بستر وقوع رویداد، بلکه عنصری پویا، معناساز و واجد کیفیت‌های حسی، رفتاری و روایی است. چارچوب نظری تحقیق بر نظریات نارف، رلف، گوستافسون و کریستین نوربرگ-شولتز استوار است که به رابطه سه‌گانه فرد، دیگران و محیط در ساختار معنابخشی فضایی تأکید دارند. روش تحقیق، تحلیل مضمون سکانس‌های منتخب بر اساس الگوی تطبیقی بود. نتایج حاکی از آن است که در این دو فیلم، فضا با ویژگی‌های معمارانه، زیستی و فرهنگی، همچون شخصیتی تأثیرگذار در پیشبرد روایت و شکل‌گیری تجربه حسی مخاطب عمل می‌کند و درک مکان به تجربه‌ای درونی و تعاملی بدل می‌شود. این پژوهش از منظری نو، امکان فهم عمیق‌تری از کارکرد مکان در سینمای ایرانی را فراهم می‌سازد.

کلمات کلیدی : حس مکان دیالکتیک فضا زیست مندی سینمای ملودرام فیلم مادر