تاریخ اسلام و علوم رفتاری در معماری ایران: تحلیل فضایی تعاملات اجتماعی
تاریخ اسلام و علوم رفتاری در معماری ایران: تحلیل فضایی تعاملات اجتماعی
امین رستگار دولت آباد1 زهرا فرهنگ دوست2
1) کارشناس ارشد مهندسی معماری و مدرس دانشگاه ملی مهارت استان کهگیلویه و بویراحمد. ایران.
2) دانشجوی کارشناسی ارشد رشته تاریخ گرایش تاریخ اسلام
کد IOI مقاله
:
AACA-ABAGHA
محل انتشار :
دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
معماری سنتی ایران، به عنوان یکی از غنی ترین تجارب معماری جهان اسلام، بازتابی پیچیده و عمیق از نظام ارزشی، اعتقادات دینی و ساختار اجتماعی جامعه ایرانی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-توصیفی، به بررسی چگونگی تعامل اصول و آموزه های تاریخی اسلام ، به ویژه مفاهیمی چون حریم خصوصی، محرم و نامحرم، حیا و عبادات جمعی، با الگوهای رفتاری شکل گرفته در فضاهای معماری سنتی ایران می پردازد. تمرکز اصلی بر تحلیل فضایی این تعاملات است. مفاهیم کلیدی مورد بررسی شامل تفکیک فضاهای اندرونی و بیرونی، نقش هشتی به عنوان واسطه گر رفتاری، عملکرد حیاط مرکزی در تنظیم محیط تعاملات اجتماعی، و طراحی مساجد برای تسهیل همسویی رفتاری(مانند صف نماز) است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که؛ معماری ایرانی با هوشمندی، چارچوبی فیزیکی برای مدیریت پویایی های اجتماعی و دینی فراهم آورده است که مستقیماً بر کیفیت تعاملات انسانی، حفظ کرامت و انسجام اجتماعی تأثیرگذار بوده است. این تحلیل با تکیه بر مبانی نظری علوم رفتاری و چارچوب های جامعه شناسی معماری، استدلال می کند که معماری سنتی ایران یک متن فضایی برای اجرای قواعد اخلاقی و رفتاری اسلام بوده است.
کلمات کلیدی : معماری سنتی ایران علوم رفتاری حریم خصوصی تفکیک فضا هشتی حیاط مرکزی روانشناسی محیط