از معماری ایستا تا هوشمند: تدوین مدل مفهومی معماری فرودگاه تابآور مبتنی بر دوقلوی دیجیتال
از معماری ایستا تا هوشمند: تدوین مدل مفهومی معماری فرودگاه تابآور مبتنی بر دوقلوی دیجیتال
فرزانه شرف بافی1 سید محمد اعتماد اعجازی2
1) کانستوگا کالج، آنتاریو، کانادا
2) گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاداسلامی ،ایران
کد IOI مقاله
:
AACA-ABAKEE
محل انتشار :
دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
فرودگاهها به عنوان زیرساختهای حیاتی حملونقل، با چالشهای فزایندهای نظیر رشد تقاضای مسافری (که بر اساس گزارش IATA ۲۰۲۵، تا ۵.۲ میلیارد نفر در ۲۰۲۶ میرسد)، بحرانهای طبیعی مانند سیل و طوفان، حملات سایبری و اختلالات عملیاتی انسان ساز روبرو هستند که معماری سنتی ایستا را ناکارآمد نشان می دهد و تابآوری چندبعدی را تضعیف میکند. مسئله پژوهش حاضر این است که چگونه میتوان با بهرهگیری از فناوری دوقلوی دیجیتال، مدلی مفهومی برای معماری فرودگاه تابآور تدوین کرد که تابآوری پیشکنشی، واکنشی اضطراری و بازتوانی را در لایههای کالبدی، سایبری و عملیاتی تقویت نماید؟ اهداف پژوهش شامل شناسایی خلأهای موجود در ادبیات پژوهشی موجود مانند فقدان مدل یکپارچه مفهومی، استخراج مؤلفههای کلیدی تابآوری و دوقلوی دیجیتال در معماری فرودگاه ، و پیشنهاد چارچوبی برای ارتقای ایمنی و کارایی فرودگاهها است. روش تحقیق آمیخته اکتشافی متوالی است که در فاز کیفی، از تحلیل محتوای کیفی منابع کتابخانهای (گزارشها، مقالات علمی و کتابهای تخصصی) و میدانی( با توجه به تجربه اجرایی قابل توجه نویسنده اول) برای سنتز نظری مؤلفههای علمی و روابط استفاده شده است. نتایج نشاندهنده مدل مفهومی با سه لایه کالبدی (معماری انعطافپذیر برای ترمینالها، باند و تأسیسات)، دیجیتال (دوقلوی پویا با مدلسازی واقعیزمان، شبیهسازی بحران و پیشبینی اختلالات) و مدیریتی (تصمیمگیری تابآور برای پیشبینی، واکنش و بازیابی) است که همافزایی آنها فرودگاه را به سامانهای یادگیریمحور تبدیل کرده، اختلالات زنجیرهای را کاهش میدهد و ظرفیت عملیاتی را افزایش میبخشد. نتیجهگیری پژوهش بر نظریه همافزایی سهلایهای تأکید دارد که تابآوری را نه به عنوان ویژگی الحاقی، بلکه ذاتی سیستم فرودگاهی میبیند و پیشنهاد مهم آن، اجرای پروژههای پایلوت کوچکمقیاس در فرودگاههای ایرانی مانند مهرآباد برای آزمون عملی مدل و آموزش میانرشتهای نیروی انسانی است تا پیادهسازی سراسری تسهیل شود.
کلمات کلیدی : مدل مفهومی معماری فرودگاه تابآوری دوقلوی دیجیتال