تبعات منفی عدم رعایت حق‌الزحمه کارشناسی بر دادرسی عادلانه

حسین یوسفی¹

1) کارشناس رسمی دادگستری رشته راه و ساختمان

کد IOI مقاله : AACA-ABBKHA
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    دادرسی عادلانه به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین اصول حاکم بر نظام‌های قضایی، مستلزم فراهم بودن تمامی سازوکارهای لازم برای کشف صحیح حقیقت و صدور رأی منصفانه است. در این میان، کارشناسان رسمی دادگستری نقشی کلیدی در تکمیل علم قاضی و تضمین کیفیت تصمیمات قضایی ایفا می‌کنند. با این حال، یکی از چالش‌های کمتر مورد توجه اما اثرگذار در فرآیند دادرسی، عدم رعایت منصفانه حق‌الزحمه کارشناسی و شکل‌گیری رویه‌های رضایت‌محور در کاهش آن است. این مقاله با طرح این مسئله که کاهش غیرقانونی یا سلیقه‌ای حق‌الزحمه کارشناسان چه تأثیری بر تحقق دادرسی عادلانه دارد، به روش تحلیلی–انتقادی و با اتکاء به قوانین، اصول دادرسی عادلانه و تحلیل آثار نهادی، به بررسی پیامدهای این رویه می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تضییع حق‌الزحمه کارشناسی نه‌تنها موجب تضعیف استقلال و انگیزه کارشناسان رسمی دادگستری می‌شود، بلکه با کاهش کیفیت نظریه‌های کارشناسی، افزایش احتمال خطای قضایی، اطاله دادرسی و تضعیف اعتماد عمومی، عدالت قضایی را در معرض آسیب ساختاری قرار می‌دهد. مقاله در پایان، با اتخاذ رویکردی سیاست‌گذارانه، بر ضرورت نهادینه‌سازی رعایت منصفانه حق‌الزحمه کارشناسی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی دادرسی عادلانه تأکید می‌کند.

کلمات کلیدی : دادرسی عادلانه کارشناس رسمی دادگستری حق‌الزحمه کارشناسی استقلال قضایی کیفیت دادرسی