ارائه راهکارهای تجربه چندحسی برای موزه ادبیات فارسی: تبیین مدلی مبتنی بر روان‌شناسی محیطی و نقشه‌برداری میان‌حسی؛ در راستای طراحی موزه و مرکز علمی-فرهنگی حکمت و ادبیات پارسی (سرای سخن ایران)

ارائه راهکارهای تجربه چندحسی برای موزه ادبیات فارسی: تبیین مدلی مبتنی بر روان‌شناسی محیطی و نقشه‌برداری میان‌حسی؛ در راستای طراحی موزه و مرکز علمی-فرهنگی حکمت و ادبیات پارسی (سرای سخن ایران)

علیرضا جباری زاده‌گان1 رعنا غلامرضائی2 عطیه عطاران3 مبینا اسدی4 تیام شریف‌نیا5 الهه عابدینی6 مانلی ستوده7

1) مدرس و دانشجو دکتری معماری، گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)، E-Mail:
2) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
5) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
6) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
7) دانشجو کارشناسی معماری، گروه معماری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AACA-ABCADE
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    موزه‌های ادبیات فارسی، با وجود دارا بودن منابع غنی متنی و تاریخی، اغلب بازدیدکنندگان خود را در تجربه‌ای منفعل محدود می‌کنند و به ظرفیت انتقال مفاهیم ادبی به شکل حسی و عاطفی به طور کامل دست نمی‌بایند. پژوهش حاضر با هدف ارائه راهکارهای طراحی تجربه چندحسی در موزه ادبیات فارسی انجام گردید تا کاربر بتواند علاوه بر مشاهده، به صورت فعال و چندلایه با محتوا و محیط تعامل داشته باشد. بر این اساس مسئله اصلی تحقیق، عدم بهره‌گیری از مؤلفه‌های حسی و فقدان هماهنگی میان ادراک‌های مختلف بازدیدکننده است که تجربه موزه را محدود و کمتر معنادار می‌کند. این پژوهش از نوع تحقیقات کیفی، از منظر هدف کاربردی و مبتنی بر تحلیل اسنادی می‌باشد. در این پژوهش، ادبیات مرتبط با طراحی چندحسی، روان‌شناسی محیطی و تجربه فضایی موزه‌ها بررسی شد و با توجه به ویژگی‌های حسی و استعاری متون فارسی، مؤلفه‌های اصلی تجربه چندحسی استخراج شد. یافته‌ها نشان داد که ترکیب هماهنگ این مؤلفه‌ها با استفاده از نقشه‌برداری میان‌حسی امکان تجربه‌ای فعال، مشارکتی و ماندگار را برای بازدیدکننده فراهم می‌کند. بازدیدکنندگان با بهره‌گیری از حواس مختلف، مفاهیم ادبی را به صورت ملموس، عاطفی و شناختی درک می‌کنند و تجربه‌ای فراتر از مشاهده ساده متون و اشیاء حاصل می‌شود. نتایج همچنین بیانگر این مهم است که طراحی موزه باید مبتنی بر هماهنگی میان حواس، ترتیب فعال‌سازی محرک‌ها و تطبیق با ویژگی‌های ادبی متن باشد تا تجربه بازدیدکننده همزمان غنی، شخصی و جذاب باشد. در واقع طراحی چندحسی، ظرفیت ارتقای کیفیت تجربه، یادگیری و ماندگاری ذهنی بازدیدکنندگان را به طور قابل توجهی افزایش می ‌دهد.

کلمات کلیدی : تجربه چند حسی نقشه برداری میان حسی ادراک موزه ادبیات فارسی