تدوین چارچوب حقوقی و برنامه‌ریزی تاب‌آور برای مقابله با مخاطرات اقلیمی در بافت‌های میان‌افزای شهری (مطالعه تطبیقی: نیویورک و فلوریدا؛ مطالعه موردی: منطقه ۱ تهران)

تدوین چارچوب حقوقی و برنامه‌ریزی تاب‌آور برای مقابله با مخاطرات اقلیمی در بافت‌های میان‌افزای شهری (مطالعه تطبیقی: نیویورک و فلوریدا؛ مطالعه موردی: منطقه ۱ تهران)

سجاد امانپور1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه گیلان،رشت، ایران؛

کد IOI مقاله : AACA-ABCAHE
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    حکمرانی هدف این پژوهش، تدوین چارچوب یکپارچه حقوقی-برنامه‌ریزی برای ارتقای تاب‌آوری بافت‌های میان‌افزای شهری در برابر مخاطرات اقلیمی با تأکید بر سیلاب ناگهانی است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) شامل تحلیل محتوای قوانین (مصوبات ۲۰۲۵-۲۰۲۶ نیویورک و فلوریدا)، تحلیل تطبیقی چارچوب‌های حقوقی، مدل‌سازی پهنه‌بندی ریسک با سیستم اطلاعات جغرافیایی و مطالعه موردی در منطقه ۱ تهران است. جامعه آماری شامل ۲۵ نفر از خبرگان حوزه حقوق شهری، برنامه‌ریزی شهری و مدیریت بحران بوده که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که قانون جدید نیویورک (Int 1397-2025) و قانون فلوریدا که در اواخر 2025 تصویب و از ابتدای 2026 لازم الاجرا شد. (SB 840-2026) الزاماتی نظیر ارائه اطلاعات ریسک سیلاب در پرتال ساختمانی، الزام به ارتفاع‌سازی تأسیسات مکانیکی، ممنوعیت صدور پروانه در پهنه‌های پرخطر و بازنگری در ضوابط توسعه میان‌افزا را الزامی کرده‌اند. چارچوب پیشنهادی در پنج لایه «پهنه‌بندی ریسک»، «الزامات حقوقی-نظارتی»، «طراحی انطباق‌پذیر»، «بازآفرینی تأمین مالی» و «حکمرانی تطبیق‌پذیر» طراحی شد. اعتبارسنجی در منطقه ۱ تهران نشان داد که ۶۸٪ از پروانه‌های ساختمانی صادره در محدوده‌های پرخطر فاقد الزامات تاب‌آوری اقلیمی هستند و اجرای چارچوب پیشنهادی می‌تواند خسارت ناشی از سیلاب را ۴۷٪ کاهش داده، شفافیت اطلاعات ریسک را ۷۸٪ افزایش دهد و زمان بازنگری ضوابط تاب‌آوری را ۵۵٪ کاهش دهد. این چارچوب می‌تواند به عنوان الگویی عملیاتی برای اصلاح نظام حقوقی-برنامه‌ریزی شهرهای ایران در مواجهه با مخاطرات اقلیمی مورد استفاده قرار گیرد. این برآوردها مبتنی بر شبیه سازی سناریویی، تحلیل GIS و اجماع خبرگان در قالب دلفی فازی است.

کلمات کلیدی : حقوق شهری تاب‌آوری اقلیمی بافت میان‌افزا پهنه‌بندی ریسک سیلاب قانون ساختمان تاب‌آور