مدلسازی تأثیر مؤلفه های کالبدی و ادراکی بر پرورش تفکر خلاق در فضاهای آموزشی

مدلسازی تأثیر مؤلفه های کالبدی و ادراکی بر پرورش تفکر خلاق در فضاهای آموزشی

اعظم قزلی1 نرگس قزلی2 محسن هوشمند3 الهام السادات میرزایی4

1) کارشناسی ارشد، مهندسی معماری،گلستان، آزاد شهر،
2) کارشناسی ارشد، طراحی دوخت، مرکزی ، ساوه ،
3) استان تهران وزارت آموزش و پرورش،
4) کارشناسی ارشد، ارتباط تصویری، کرمان، کرمان،

کد IOI مقاله : AACA-ABCKAK
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    تحولات بنیادین در نظام‌های آموزشی قرن بیست‌ویکم، ضرورت بازتعریف نقش محیط فیزیکی در فرآیند یادگیری را برجسته ساخته است. فضاهای آموزشی دیگر صرفاً ظرف انتقال دانش نیستند، بلکه بستری فعال برای پرورش خلاقیت، شکل‌گیری هویت فردی و تقویت تعامل اجتماعی محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی– نظری، به مدل‌سازی رابطه میان مؤلفه‌های کالبدی شامل نور، رنگ، سازماندهی فضایی و انعطاف‌پذیری عملکردی، و مؤلفه‌های ادراکی شامل حس تعلق، امنیت روانی و انگیزش تحصیلی در فرآیند شکل‌گیری تفکر خلاق می‌پردازد. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل اسنادی، بررسی متون تخصصی معماری آموزشی و نظریات روان‌شناسی محیطی است و پاسخی به این پرسش است که چگونه طراحی فضا می‌تواند از حالت خنثی خارج شده و به بستری فعال برای تحریک ذهن خلاق تبدیل شود. یافته‌ها نشان می‌دهد کیفیت ادراک محیطی به‌عنوان متغیر واسط میان ساختار کالبدی و بروز خلاقیت عمل می‌کند و هرگونه ضعف در طراحی فضایی می‌تواند فرآیند انگیزشی و شناختی را تضعیف نماید. در نهایت، مدلی مفهومی چهارلایه ارائه می‌شود که قابلیت به‌کارگیری در طراحی مدارس، فضاهای کارگاهی، محیط‌های هنری و حتی فضاهای آموزشی مبتنی بر کشاورزی را داراست.

کلمات کلیدی : مؤلفه‌های کالبدی ادراک محیطی تفکر خلاق محیط یادگیری انگیزش تحصیلی سازماندهی فضایی