تبیین چارچوب سیاست‌های برنامه ریزی شهری سازگار با تغییرات اقلیمی بر اساس رویکردهای جهانی و تحلیل اسناد بین‌المللی

تبیین چارچوب سیاست‌های برنامه ریزی شهری سازگار با تغییرات اقلیمی بر اساس رویکردهای جهانی و تحلیل اسناد بین‌المللی

فاطمه دهقانی‌1 پروین پرتوی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد، برنامه ریزی شهری، دانشكده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران،ایران
2) استاد، برنامه ریزی شهری، دانشكده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران،ایران

کد IOI مقاله : AACA-ABEBFF
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    با روند فزاینده افزایش دمای جهانی، تغییرات اقلیمی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های قرن بیست‌ویکم تبدیل شده است. فعالیت‌های انسانی مهم‌ترین عامل این تغییرات‌اند و پیامدهای گسترده‌ای داشته‌اند که به تشدید رویدادهای حاد اقلیمی منجر شده است. آثار تغییر اقلیم در مقیاس جهانی قابل مشاهده است، اما در محیط‌های شهری به دلیل تعامل پیچیده میان رشد سریع شهرنشینی، مصرف بالای انرژی و تغییرات اقلیمی، شدت و وضوح بیشتری پیدا می‌کند. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و تحلیل اسنادی انجام شده است و با هدف تبیین چارچوب سیاست‌های برنامه‌ریزی شهری سازگار با تغییرات اقلیمی، بر پایه رویکردهای جهانی و تحلیل اسناد کلیدی بین‌المللی، صورت گرفته است. در این راستا، ضمن بررسی تأثیرات تغییرات اقلیمی بر ابعاد مختلف شهرها، سیاست‌ها و برنامه‌های بین‌المللی نظیر برنامه اسکان بشر سازمان ملل، میثاق جهانی شهرداران و اهداف توسعه پایدار تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در این اسناد به حوزه‌هایی مانند مدیریت منابع، توسعه زیرساخت‌های تاب‌آور و حکمرانی شهری توجه بیشتری شده است، در حالی‌که ابعاد عدالت اجتماعی و تاب‌آوری اجتماع محلی کمتر مورد تأکید قرار دارند. این تفاوت‌ها به‌ویژه ناشی از اولویت‌های متفاوت کوتاه‌مدت و بلندمدت و نیز چالش‌های اجرایی در برخی حوزه‌هاست. در همین راستا، مرور تجارب موفق جهانی، بر اهمیت رویکردهای جامع، نوآورانه و یکپارچه تأکید دارد. بر پایه تحلیل داده‌ها، مفاهیم کلیدی استخراج و مدلی مفهومی تدوین شده که ابعاد مدیریتی، نهادی، فنی، اجتماعی، زیست‌محیطی و اقتصادی را در ارتباطی منسجم مد نظر قرار می‌دهد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که تدوین سیاست‌های اثربخش در زمینه سازگاری شهری نیازمند بهره‌گیری از تجارب جهانی، بومی‌سازی راهبردها، توجه به شرایط محلی و استفاده هدفمند از اسناد بین‌المللی به‌عنوان منابع راهبردی است. چارچوب پیشنهادی می‌تواند ابزار کارآمدی برای مدیران و برنامه‌ریزان شهری در جهت ارتقای تاب‌آوری و کاهش آسیب‌پذیری شهرها در برابر تغییرات اقلیمی فراهم آورد.

کلمات کلیدی : تغییرات اقلیمی برنامه‌ریزی شهری سیاست‌گذاری اقلیمی سازگاری اقلیمی توسعه پایدار