ارائه راهکارهایی برای بازسازی سیمای شهری با رویکرد بهبود سلامت روان کودکان در شهرهای پسا‌جنگ

لیلا مصطفی‌لو¹ فاطمه مصطفی‌لو² معصومه مصطفی‌لو³

1) کارشناسی ارشد معماری ، گروه معماری ، دانشکده معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، تهران ، ایران
2) کارشناسی ارشد معماری، موسسه آموزش عالی کادوس، رشت، ایران.آدرس پست الکترونيکي
3) دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی، دانشگاه آزاداسلامی، واحد شهر قدس، ایران.

کد IOI مقاله : AACA-ABFZDG
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    جنگ علاوه بر تخریب کالبدی شهرها، پیامدهای عمیق روانی بر ساکنان به‌ویژه کودکان برجای می‌گذارد. کودکان به‌عنوان آسیب‌پذیرترین گروه اجتماعی، در مواجهه با ویرانی‌های شهری، فقدان امنیت محیطی و اختلال در ساختارهای اجتماعی، بیشترین آسیب‌های روانی از جمله اضطراب، استرس پس از سانحه و احساس ناامنی را تجربه می‌کنند. در این میان، بازسازی سیمای شهر می‌تواند نقشی اساسی در بازگرداندن احساس امنیت، امید و سلامت روانی ایفا کند. هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوبی مفهومی برای بازسازی سیمای شهری با رویکرد ارتقای سلامت روان کودکان در شهرهای پسا‌جنگ می‌باشد. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل نظری و تلفیق رویکردهای روان‌شناسی محیطی و طراحی شهری است. در این پژوهش با توجه به نظریه جبر متقابل آلبرت بندورا از مدل مفهومی PHMS به‌عنوان چارچوبی برای تحلیل رابطه میان سیمای شهر و سلامت روان کودکان ارائه شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عناصر کالبدی و بصری شهر نظیرنقاشی‌های دیواری، مقیاس فضا، حضور طبیعت، فضاهای بازی، خوانایی فضایی و نمادهای امیدبخش می‌توانند نقش مهمی در کاهش استرس روانی کودکان ایفا کنند. همچنین طراحی فضاهای شهری با رویکرد کودک‌محور، ایجاد محیط‌های امن و تقویت تعاملات اجتماعی از مهم‌ترین راهبردهای بازسازی شهری در دوره پساجنگ محسوب می‌شوند همچنین نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بازسازی سیمای شهری صرفاً یک اقدام کالبدی نیست، بلکه فرایندی چندبعدی است که می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای بازسازی روانی جامعه و به‌ویژه کودکان مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : سیمای شهر سلامت روان کودکان شهر‌های پساجنگ خوانایی شهر احساس امنیت