تحلیل داده محور نقاط حادثه خیز در معابر شهری با بهره گیری از مدل چند معیاره ویکور (مطالعه موردی: شهر رشت)

تحلیل داده محور نقاط حادثه خیز در معابر شهری با بهره گیری از مدل چند معیاره ویکور (مطالعه موردی: شهر رشت)

علی خرم سلیماندارابی1 مهیار فردی2

1) کارشناس ارشد عمران گرایش راه و ترابری -
2) کارشناس ارشد عمران گرایش برنامه ریزی حمل و نقل -

کد IOI مقاله : AACA-ABZBBB
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا(10icrsie.com)
چکیده :
    ایمنی ترافیک شهری یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های برنامه‌ریزان و مهندسان حمل‌ونقل در دهه‌های اخیر است. رشد سریع جمعیت شهری، افزایش تعداد وسایل نقلیه، محدودیت ظرفیت شبکه معابر و ضعف در نظارت و طراحی هندسی، موجب افزایش قابل‌توجه نرخ تصادفات در مناطق شهری شده است. تمرکز بالای تصادفات در برخی گره‌ها و تقاطع‌ها، نیاز به شناسایی علمی و نظام‌مند نقاط پرتصادف را دوچندان می‌سازد تا منابع محدود مدیریت شهری به‌صورت هدفمند به سمت نقاط بحرانی هدایت شود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف اولویت‌بندی نقاط پرتصادف شهری با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره ویکور انجام شده است. مطالعه بر پایه داده‌های واقعی تصادفات شهر رشت در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ صورت گرفته و چهار معیار کلیدی شامل فراوانی تصادفات، شدت تصادف، تعداد تلفات و علت تامه تصادف به‌عنوان شاخص‌های تصمیم‌گیری در نظر گرفته شده‌اند. پس از پیش‌پردازش و پاک‌سازی داده‌ها، ماتریس تصمیم برای ۲۵ نقطه پرتکرار تصادف تشکیل و مقادیر معیارها نرمال‌سازی شدند. وزن‌دهی معیارها بر اساس اهمیت نسبی از دید کارشناسان ایمنی ترافیک انجام و سپس شاخص سازشی (Qi) با استفاده از الگوریتم ویکور محاسبه گردید. نتایج تحلیل نشان داد که نقاط واقع در خیابان تختی، بلوار لاکان، میدان مصلی و چهارراه گلسار دارای بالاترین مقدار شاخص خطر بوده و در اولویت نخست برای اصلاح هندسی و مداخله ایمنی قرار دارند. تحلیل حساسیت مدل نیز نشان داد که تغییر وزن معیار شدت تصادف بیشترین تأثیر را بر جابه‌جایی رتبه‌ها دارد. یافته‌های این پژوهش بیانگر کارایی بالای روش ویکور در ترکیب داده‌های آماری واقعی و قضاوت کارشناسی و ارائه یک رتبه‌بندی متوازن میان معیارهای متضاد است. نتایج حاصل می‌تواند مبنای تصمیم‌سازی برای نهادهای مدیریت شهری، پلیس راهور و سازمان حمل ‌و نقل در تخصیص بهینه منابع و برنامه‌ریزی پروژه‌های کاهش تصادفات شهری باشد.

کلمات کلیدی : تصادفات ترافیکی روش ویکور تصمیم‌گیری چندمعیاره تحلیل حساسیت ایمنی معابر شهری شهر رشت