سطح بندی سکونتگاه های روستایی و تعیین عوامل مؤثر بر توسعه آنها (مطالعه موردی: شهرستان قزوین)

سطح بندی سکونتگاه های روستایی و تعیین عوامل مؤثر بر توسعه آنها (مطالعه موردی: شهرستان قزوین)

فریدون حاجی قارنائی1 منصور قادرنژاد2

1) فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی معماری گرایش معماری دانشگاه آفاق ارومیه - ایران
2) فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی نقشه برداری گرایش اطلاعات مکانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ممقان

کد IOI مقاله : AACC-AABBEB
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com/3rd)
چکیده :
    در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، برای دستیابی به توسعه‌ای یکپارچه و متوازن، شناخت ویژگی‌های نواحی مختلف و نابرابری‌های آن‌ها در هر برنامه‌ریزی بسیار مهم است. این امر به ویژه در کشورهای در حال توسعه که هدف اصلی تحلیل سیستم ناحیه‌ای، توزیع بهینه جمعیت و امکانات در سطح ناحیه‌ای است، اهمیت پیدا می‌کند. برای شناخت تفاوت‌های سطح توسعه نواحی، ابتدا باید وضعیت موجود هر ناحیه بررسی شود و سپس در مرحله بعد، علل تفاوت‌ها شناسایی و برای کاهش یا رفع این تفاوت‌ها برنامه‌ریزی صورت گیرد. شاخص‌های توسعه به دسته‌های مختلفی از جمله شاخص‌های اجتماعی، فرهنگی، زیربنایی و غیره تقسیم می‌شوند. آنچه در این میان اهمیت دارد این است که این شاخص‌ها بتوانند به‌خوبی سطح زندگی مادی و معنوی جمعیت یک ناحیه را نشان دهند و در صورت لزوم تفاوت‌ها را مشخص کنند. به همین دلیل، در این تحقیق به سازماندهی فضا و مراکز روستایی شهرستان قزوین پرداخته شده است. اهمیت این تحقیق در این است که با توجه به نقش و اهمیت مکان‌های برتر، شامل مراکز (حوزه، مجموعه، منظومه) و خدمات آن‌ها به نقاط پیرامونی، مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین با توجه به اینکه توسعه روستایی یکی از زیربخش‌های توسعه ملی است، این تحقیق در مقیاس کوچک به‌عنوان نمونه‌ای برای اجرای طرح‌ها و برنامه‌های ساماندهی نواحی روستایی شهرستان قزوین ارائه شده است. روش مطالعه در این گزارش بصورت تحلیلی –مقایسه ای بوده است. ابتدا وضعیت موجود سکونتگاههای روستایی از لحاظ شاخصهای مورد بررسی، ارزیابی شده است؛ سپس بر اساس این شاخصها و با استفاده از تکنیک TOPSIS روستاها رتبه بندی شدند. همچنین، با استفاده از نرم افزار GIS و تکنیک تاپسیس، مراکز عملکردی مشخص شده و در محیط نقشه به نمایش درآمده است. در نهایت عوامل توسعه این روستاها بررسی شده و با مدل ANP و نرم افزار Super Decision عوامل توسعه این روستاها با استفاده از نظرات 6 کارشناس اولویت بندی شده و عامل اصلی موثر بر توسعه این روستاها مشخص گردید.همچنین در این تحقیق، از تکنیکهایی مانند مرکزیت، مجموع حداقل فواصل و GIS استفاده شده است.

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی توسعه ناحیه‌ای سازماندهی فضایی روستاها شاخص‌های توسعه تصمیم‌گیری چندمعیاره (topsis و anp)