شهر خلاق؛ بستر نوآوری، هویت و توسعه پایدار شهری

شهر خلاق؛ بستر نوآوری، هویت و توسعه پایدار شهری

مسعود انتظاری1 محسن محمودی2 سید مسعود حجی خراسانی3

1) رئیس اداره تفکیک از مبداء سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد،
2) رئیس اداره درآمد سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد،
3) کارشناس رفاه و تربیت بدنی امور اداری سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد ،

کد IOI مقاله : AACC-AAHDBK
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com/3rd)
چکیده :
    شهرهای خلاق به‌عنوان کانون‌های نوآوری، خلاقیت و تبدیل ایده به ثروت شناخته می‌شوند. از آن‌جا که ایده و نوآوری از عناصر کلیدی رقابت در عصر جهانی‌شدن به‌شمار می‌آیند، برخورداری از یک شهر خلاق، آرمان هر جامعه‌ای محسوب می‌شود. اما در واقع، شهر خلاق چگونه شهری است و چه ویژگی‌ها و شاخص‌هایی دارد؟ شرایط لازم برای آن‌که شهری خلاق تلقی شود چیست؟ این پژوهش با رویکردی تحلیلی، در پی پاسخ‌گویی به پرسش‌های مذکور است. بر اساس ادبیات نظری، شهر خلاق رویکردی فرهنگی در توسعه شهری دارد. در این چارچوب، شهر باید محیطی جذاب برای جذب و پرورش استعدادها، نوآوری‌ها و ایده‌ها فراهم آورد و بتواند از خلاقیت افراد—چه افراد خاص مانند هنرمندان، دانشمندان و نویسندگان، و چه شهروندان عادی—در جهت حل مسائل اساسی و نیز پایه‌ریزی رشد و توسعه‌ای خلاق بهره‌برداری کند. در این نگرش، فرهنگ به‌عنوان بنیان اصلی توسعه مطرح است و سایر حوزه‌ها از آن تأثیر می‌پذیرند. به‌گونه‌ای که بنیان اقتصادی این شهرها نیز بر پایه فرهنگ و منابع فرهنگی استوار بوده و مفاهیمی چون صنایع فرهنگی، صنایع خلاق و اقتصاد خلاق در آن‌ها مطرح می‌شود. جذب و پرورش استعدادها و ایده‌ها نیازمند محیطی متنوع، بردبار و باز است؛ به‌طوری‌که افراد خلاق بتوانند آزادانه در آن فعالیت و کار کنند. یک شهر خلاق باید توانایی پذیرش گروه‌های اجتماعی مختلف با فرهنگ‌های گوناگون را داشته باشد، چرا که وجود جمعیتی متنوع با ایده‌های متفاوت، احتمال ظهور خلاقیت را افزایش می‌دهد. لازمه تحقق این امر، تنوع در فرصت‌های اشتغال، کار و تفریح است. اگر شهری بتواند افراد خلاق را جذب کرده و از توانمندی‌های آنان در مدیریت، اقتصاد و صنایع فرهنگی بهره گیرد، خواهد توانست در عرصه رقابت و توسعه اقتصادی نیز عملکرد موفقی داشته باشد. در نهایت، باید گفت رویکرد شهر خلاق مبتنی بر نگاه خلاقانه به امکانات و مسائل موجود، حل نوآورانه چالش‌ها و بهره‌برداری هوشمندانه از فرصت‌ها و منابعی است که شاید در نگاه نخست کم‌اهمیت جلوه کنند. در این مطالعه، با بهره‌گیری از شاخص‌های شکل‌گیری شهر خلاق، به بررسی نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای تحقق این مفهوم در شهر مشهد پرداخته می‌شود.

کلمات کلیدی : شهر خلاق مدیریت شهری دولتمردان خلّاق اقتصاد خلّاق شهروندان خلّاق