عدالتمحوری در برنامهریزی شهرهای آینده: مرور مطالعات و چارچوب پیشنهادی برای توسعه شهر خودپالاینده تهران
عدالتمحوری در برنامهریزی شهرهای آینده: مرور مطالعات و چارچوب پیشنهادی برای توسعه شهر خودپالاینده تهران
رقیه میرزایی1 دانوش اکبرنوذري گلسفید2
1) كارشناس ارشد دانشگاه تربيت مدرس، ايران، تهران
2) دکترای شهرسازی دانشگاه کنکوردیا، کانادا
کد IOI مقاله
:
AACC-AAKFHC
محل انتشار :
سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی(icarcau.com/3rd)
چکیده :
روند فزاینده شهرنشینی و تغییرات اقلیمی، چالشهای پیچیدهای همچون آلودگی منابع آب و افزایش روانابهای سطحی ناشی از سطوح غیرقابل نفوذ را به همراه داشته است. این پدیدهها با برهمزدن چرخه هیدرولوژیکی و تضعیف خدمات اکولوژیکی، تابآوری زیستمحیطی شهرها را کاهش میدهند. در پاسخ به این بحران، رویکرد شهر اسفنجی با هدف کنترل سیلاب، ارتقای کیفیت آب و تقویت پایداری شهری مطرح شده است. با این حال، محدودیت این مدل در تمرکز صرف بر مدیریت فیزیکی آب، زمینهساز ظهور مفهوم پیشرفتهتری با عنوان شهر خودپالاینده شده است؛ شهری که با ادغام سامانههای هوا، آب و خاک، ظرفیت تصفیه طبیعی و خودترمیمی محیط را از طریق فناوریهای نوین افزایش میدهد. پژوهش حاضر با رویکرد مروری نظاممند و با تحلیل 36 مقاله علمی منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ و روش تلفیقی به تبیین چارچوب مفهومی عدالتمحور برای طراحی زیرساختهای سبز و هوشمند شهر خودپالاینده تهران میپردازد. نتایج بررسیها نشان میدهد که بسیاری از پروژههای شهر اسفنجی در کشورهای توسعهیافته، اگرچه به بهبود عملکرد زیستمحیطی منجر شدهاند، اما در عمل باعث تشدید نابرابریهای اجتماعی و فضایی گردیدهاند. بر این اساس، شکاف پژوهشی اصلی در ادبیات جهانی، فقدان الگوهای بومی و عدالتمحور برای تلفیق فناوریهای هوشمند با زیرساختهای سبز در شهرهای در حال توسعه است. در نهایت، این مطالعه ضمن معرفی مؤلفههای کلیدی عدالت محیطی و اجتماعی در برنامهریزی شهری، چارچوبی مفهومی برای حرکت تهران بهسوی شهر خودپالایندهای پایدار و برابر ارائه میدهد. امید است یافتههای این پژوهش بتواند مبنای سیاستگذاری، طراحی و تحقیقات آینده در راستای تحقق عدالت و پایداری هوشمند شهری را فراهم سازد.
کلمات کلیدی : شهر اسفنجی عدالت اجتماعی شهر خودپالاینده زیرساخت سبز فناوریهای دیجیتالی شهر تهران