حلّیت فضایی شاخص های مسکن در بافت قدیم محله جوادالائمه بجنورد

حلّیت فضایی شاخص های مسکن در بافت قدیم محله جوادالائمه بجنورد

مرتضی یزدانی1 رضا رجبی2 آمنه ارجمندزاده3 مرضیه فرخی فریمان4

1) کارشناس ارشد مهندسی معماری،دانشگاه آزاد بیرجند
2) کارشناسی ارشد مکانیک طراحی کاربردی،دانشگاه صنعتی قوچان
3) دکتری ریاضی کاربردی، دانشگاه خرم آباد
4) کارشناسی شهرسازی،

کد IOI مقاله : AACH-AADKBA
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    رشد سریع شهرنشینی و تغییرات اجتماعی-اقتصادی در چند دهه اخیر منجر به فرسودگی و ناکارآمدی بسیاری از بافت‌های قدیمی شهری در ایران شده است. محله جوادالائمه بجنورد نمونه‌ای بارز از این بافت‌ها به‌ شمار می‌رود که دچار مشکلات متعدد کالبدی، اقتصادی، اجتماعی و زیرساختی است. هدف این پژوهش، تحلیل فضایی شاخص‌های کمی و کیفی مسکن در این محله و شناسایی چالش‌ها و فرصت‌های بازآفرینی آن با رویکردی علمی و کاربردی است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده‌های میدانی، اسنادی و پرسش‌نامه‌ای بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه‌های استاندارد (با تایید روایی و پایایی توسط متخصصین)، مشاهده میدانی و مصاحبه با ساکنان و مسئولین محلی و بررسی نقشه‌ها و گزارش‌های شهری بوده است. تعداد 200 خانوار به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و اطلاعات توسط نرم‌افزارهای SPSS (آزمون t، همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی)، ArcGIS (تحلیل فضایی و تهیه نقشه‌های پراکندگی) و Excel تحلیل شد. نتایج استنتاج نشان داد که عمده واحدهای مسکونی محله قدمت بالایی داشته، مصالح غیراستاندارد و سطح استحکام پایینی دارند. کیفیت فیزیکی نامطلوب، فرسودگی تأسیسات، عایق‌بندی ضعیف و کمبود امکانات زندگی مدرن مشکلات اصلی ساکنان است. میانگین رضایت‌مندی ساکنان از مسکن و محله و نیز کیفیت خدمات اساسی، کمتر از حد متوسط بوده و براساس آزمون‌های آماری این موارد به شکل معناداری تأیید شد. یافته‌های تحلیل فضایی با GIS نیز نشان داد تمرکز فرسودگی و پایین ‌بودن شاخص‌های مسکن در هسته قدیمی محله بیشتر است. در نهایت، پژوهش راهکارهایی از جمله ارتقای مشارکت مردمی، نوسازی کالبدی، بهبود زیرساخت‌ها، تشویق سرمایه‌گذاری، ارتقای خدمات و توجه به حفظ هویت تاریخی محله را پیشنهاد می‌کند. این مطالعه، الگویی کارآمد برای بازآفرینی بافت‌های مسکونی فرسوده سایر شهرها ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : تحلیل فضایی بافت مسکونی بازآفرینی شهری شاخص مسکن جوادالائمه بجنورد