نقش کشاورزی شهری در طراحی شهری پایدار و ارتقای منظر شهری: رویکردهای یکپارچه در بهسازی بافت‌های شهری ایران (مطالعه موردی: شهرستان سبزوار)

نقش کشاورزی شهری در طراحی شهری پایدار و ارتقای منظر شهری: رویکردهای یکپارچه در بهسازی بافت‌های شهری ایران (مطالعه موردی: شهرستان سبزوار)

علی دولت آبادی1 جعفر مساح2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک بیوسیستم گرایش مهندسی گلخانه، دانشگاه تهران،
2) استاد تمام گروه مکانیک بیوسیستم دانشگاه تهران،

کد IOI مقاله : AACH-ABCDFK
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    کشاورزی شهری به عنوان رویکردی چندمنظوره، نقش کلیدی در دستیابی به طراحی شهری پایدار، ارتقای کیفیت منظر شهری و بهسازی بافت‌های فرسوده و میانی ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی نقش کشاورزی شهری در ایجاد فضاهای سبز مولد، بهبود امنیت غذایی، کاهش اثرات جزیره گرمایی، مدیریت منابع آب و تقویت تعاملات اجتماعی-زیستی در بافت‌های شهری ایران انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی شامل بررسی اسنادی و ادبیات مرتبط با کشاورزی شهری پایدار، تحلیل تطبیقی تجربیات جهانی (مانند گلخانه‌های عمودی و باغ‌های جامعه‌ای) و مطالعه موردی شهر سبزوار (با تمرکز بر بافت‌های قدیمی، میانی و پیرامونی) است. در سبزوار، که دارای بافت تاریخی ارزشمند، بافت فرسوده (مانند محله گلستان و گل‌افشانی) و پتانسیل‌های اقلیمی برای کشت کنترل‌شده است، از ابزارهایی مانند نقشه‌برداری GIS برای شناسایی فضاهای بالقوه (پشت بام‌ها، زمین‌های بلااستفاده و حاشیه رودخانه‌ها) و ارزیابی فنی-طراحی سیستم‌های گلخانه‌ای هوشمند و روف‌گاردن (یا بام‌باغ) استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که ادغام کشاورزی شهری در طراحی شهری می‌تواند منظر شهری را به سمت مولد و انعطاف‌پذیر سوق دهد، تاب‌آوری شهری را افزایش دهد و با رویکردهای یکپارچه (تلفیق اصول طراحی صنعتی برای زیبایی‌شناسی و مهندسی گلخانه برای کنترل اقلیمی) به بهسازی بافت‌های فرسوده کمک کند. پیشنهادهای عملی شامل تدوین ضوابط طراحی برای ادغام گلخانه‌های شهری در طرح‌های بهسازی، ایجاد شبکه باغ‌های جامعه‌ای و حمایت سیاست‌گذاری شهرداری برای پروژه‌های پایلوت در سبزوار است. این رویکرد نه تنها پایداری محیطی و اقتصادی را تقویت می‌کند، بلکه هویت فرهنگی-زیستی شهر را در بافت‌های در حال تحول حفظ و ارتقا می‌بخشد

کلمات کلیدی : کشاورزی شهری طراحی شهری پایدار منظر شهری مولد بهسازی بافت شهری سبزوار توسعه پایدار شهری