معماری شاد (طراحی مرکز فرهنگی با محوریت کتابخانه جامع در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج)

زهرا اکبرزاده¹ فریبرز کریمی²

1) دانشجوی کارشناسی ارشد معماری دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین
2) استادیار گروه معماری دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین

کد IOI مقاله : AACH-ABCDGZ
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    هدف از این پژوهش، تبیین مؤلفه‌های «معماری شاد» و نقش آن در ارتقای بهره‌وری و نشاط پژوهشگران در طراحی مرکز علم و فناوری و کتابخانه جامع دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج بود. در این مطالعه، بر ضرورت رفع شکاف کالبدی میان فضاهای تمرکز (کتابخانه) و عرصه‌های تعامل (مرکز فناوری) تأکید گردید. این تحقیق با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) به سرانجام رسید. در مرحله نخست، با تحلیل محتوای متون روان‌شناسی محیطی، شاخص‌های معماری شاد در سه لایه «ادراکی»، «بیوفیلیک» و «اجتماعی» استخراج شدند. در مرحله بعد، جهت اعتبارسنجی مدل، پرسشنامه‌ای میان ۳۸۰ نفر از اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد واحد کرج توزیع گردید و داده‌های حاصل با استفاده از آزمون تحلیل عاملی اکتشافی در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان دادند که مؤلفه‌های شناسایی‌شده در مجموع ۶۸ درصد از واریانس کل را تبیین کردند که گویای اعتبار بالای مدل مفهومی بود. بر اساس نتایج آماری، «تعاملات تصادفی» در مفاصل حرکتی و «پتانسیل بازسازی انرژی ذهنی» از طریق پیوند با طبیعت، به عنوان حیاتی‌ترین عوامل در ایجاد نشاط محیطی شناسایی شدند. بر پایه این یافته‌ها، طرح نهایی با بهره‌گیری از استراتژی‌هایی نظیر طراحی آتریوم‌های چندسطحی، پله‌های تعاملی و حیاط‌های آسمان سازماندهی گردید. نتایج نهایی این پژوهش ثابت کرد که تلفیق فضاهای پناهگاهی (جهت تمرکز عمیق) و پلتفرم‌های اجتماعی، کتابخانه جامع را از یک محیط ساکن به ارگانیسمی پویا تبدیل نمود که علاوه بر تأمین شادکامی محیطی، به عنوان کاتالیزوری در اکوسیستم نوآوری دانشگاه عمل کرد.

کلمات کلیدی : معماری شاد کتابخانه مرکز علم و فناوری مکتب انسان‌محوری تعاملات تصادفی