مطالعه مروری وضعیت کنونی و مسیرهای آینده ژئوپورتالها

مطالعه مروری وضعیت کنونی و مسیرهای آینده ژئوپورتالها

امیرحسین نوروزخانی1 غلامرضا فلاحی2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد سیستم های اداره زمین ، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست دانشگاه شهید بهشتی
2) استادیار دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست دانشگاه شهید بهشتی،

کد IOI مقاله : AACH-ABDCZZ
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    ژئوپورتال‌ها به‌عنوان رابط تعلمل کاربر در زیرساخت‌های داده مکانی SDI، نقشی تعیین‌کننده در کشف، پیش‌نمایش، دسترسی داده‌ها و سرویس‌های مکانی دارند. رشد پرشتاب داده‌های سنجش‌ازدور و اینترنت اشیا ، همراه با رواج معماری‌های cloud-native (رایانش بومیِ ابر؛ رویکردی برای طراحی و پیاده‌سازی نرم‌افزارها و داده‌ها به‌گونه‌ای که مستقیماً در محیط‌های ابری مقیاس‌پذیر و قابل نگهداری باشند.)، الزامات تازه‌ای را برای مقیاس‌پذیری، تعامل پذیری و ماشین‌خوانی تحمیل کرده است. با رویکرد مرور نظام‌مند اسناد و استانداردها و سنتز روایتی–تحلیلی، وضعیت کنونی ژئوپورتال‌ها را در چهار محور استانداردها و APIها ، الگوهای داده و کاتالوگ ، کیفیت خدمت و تجربه کاربر، و حکمرانی و معنا شناسی تبیین می‌کند؛ سپس با تکیه بر اصول FAIR1 و بلوک‌های OGC API2 (Records/Features/Tiles/Maps/Styles) و زبان‌های داده cloud-native ، COG3 (فرمت بهینه برای تصاویر رستری که امکان دسترسی بخشی در محیط کلاد را می‌دهد)، GeoParquet (قالب ستونی برای داده‌های برداری که پردازش سریع و مقیاس‌پذیر را ممکن می‌سازد ) ، STAC4 (چارچوبی برای جست‌وجو و سازمان‌دهی دارایی‌های مکانی-زمانی مثل تصاویر سنجش‌ازدور ) ، چارچوبی API5-first و cloud-native برای طراحی ژئوپورتال ارائه می‌دهد. تحلیل SWOT6 نشان می‌دهد استانداردسازی گسترده و معماری‌های نوین، ظرفیت‌های قابل توجهی برای پاسخ به نیازهای شهرهای هوشمند،Digital Twin و مدیریت بحران فراهم کرده‌اند؛ اما ناهمگونی فراداده، هزینه‌های زیرساختی و چالش‌های امنیت و حریم خصوصی همچنان پررنگ‌اند. در پایان، مجموعه‌ای از KPI7های هم‌راستا با FAIR و QoS8 و یک نقشه راه گذار مرحله‌ای پیشنهاد می‌شود که اجرای راهبردهای SO/WO/ST/WT استخراج‌شده از ماتریس SWOT را پشتیبانی می‌کند.

کلمات کلیدی : ژئوپورتال زیرساخت داده‌های مکانی sdi dcat9/geodcat fair cloud native digital twin