نشانه‌شناختی پوشاک زنان ترکمن و نقش آن در بازنمایی هویت و مرزبندی قومی

نشانه‌شناختی پوشاک زنان ترکمن و نقش آن در بازنمایی هویت و مرزبندی قومی

هدیه آقایی1 شهره فضل وزیری2

1) دانشجو کارشناسی ارشد پارچه و لباس
2) استاد یار دانشگاه علم و فرهنگ

کد IOI مقاله : AACH-ABFBGH
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    چكيده پوشاک سنتی در جوامع قومی فراتر از کارکرد مادی، بخشی از نظام‌های نشانه‌ای فرهنگ به شمار می‌آید و در بازنمایی هویت جمعی و تمایزات اجتماعی نقش ایفا می‌کند. در این میان، پوشاک زنان ترکمن به‌عنوان یکی از عناصر برجسته فرهنگ مادی، حامل دلالت‌های نمادین و هویتی متعددی است که کمتر از منظر نشانه‌شناختی مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نشانه‌شناختی پوشاک زنان ترکمن و تبیین نقش آن در بازنمایی هویت و مرزبندی قومی انجام شده است. این پژوهش با رویکردی کیفی و با استفاده از تحلیل تفسیری ـ نشانه‌شناختی، عناصر شاخص پوشاک زنان ترکمن، از جمله رنگ، نقش، سوزن‌دوزی و زیورآلات را بررسی می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر نشانه‌شناسی رولان بارت، نظریه هویت اجتماعی ریچارد جنکینز و نظریه مرزبندی قومی فردریک بارث استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عناصر پوشاک زنان ترکمن علاوه بر کارکرد زیبایی‌شناختی، در بازنمایی تعلق قومی، حفظ حافظه فرهنگی و بازتولید مرزهای نمادین میان «خود» و «دیگری» نقش دارند. همچنین تداوم برخی الگوهای پوششی در بستر تحولات اجتماعی، نشان‌دهنده نقش پوشاک در حفظ انسجام فرهنگی و انتقال هویت جمعی است.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي نشانه‌شناسی پوشاک زنان ترکمن هویت قومی مرزبندی قومی بازنمایی هویت