تحلیل شمایل‌شناسانه بازنمایی قدرت در پارچه ابریشمی «مرد و شیرها» منسوب به آل‌بویه

تحلیل شمایل‌شناسانه بازنمایی قدرت در پارچه ابریشمی «مرد و شیرها» منسوب به آل‌بویه

هدیه1 شهره فضل وزیری2

1) دانشجو کارشناسی ارشد پارچه و لباس
2) استاد یار دانشگاه علم و فرهنگ

کد IOI مقاله : AACH-ABFBGK
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    چكيده پژوهش حاضر با هدف تحلیل شمایل‌شناسانه پارچه ابریشمی «مرد و شیرها» منسوب به دوره آل‌بویه انجام شده است. آثار این دوره از جمله آثار مهم هنر اسلامی به شمار می‌روند که علاوه بر ارزش‌های فنی و زیبایی‌شناختی، حامل مفاهیم نمادین و فرهنگی نیز هستند. نقوش به‌کاررفته در این منسوجات، به‌ویژه نقوش حیوانی و گیاهی، در بسیاری از موارد تداوم سنت‌های تصویری ایران پیش از اسلام را در بستر هنر اسلامی بازتاب می‌دهند. پژوهش حاضر با هدف بررسی معانی نمادین و مفاهیم فرهنگی نقوش در منسوجات منسوب به دوره آل‌بویه انجام شده است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر رویکرد توصیفی–تحلیلی است و تحلیل آثار بر اساس الگوی سه‌مرحله‌ای شمایل‌نگاری اروین پانوفسکی شامل سطوح پیش‌شمایلی، شمایلی و شمایل‌شناسانه صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نقوش به‌کاررفته در این منسوجات، از جمله تصویر شیر، ساختارهای مدالیونی و عناصر گیاهی، علاوه بر کارکرد تزیینی، حامل مفاهیم نمادینی چون قدرت، فرّه ایزدی، محافظت و مشروعیت سیاسی هستند. این نقوش در عین تأثیرپذیری از سنت‌های تصویری ساسانی، در بستر فرهنگی دوره اسلامی بازتفسیر شده و به شکل نظامی نمادین در هنر منسوجات این دوره تداوم یافته‌اند. در نتیجه، می‌توان منسوجات دوره آل‌بویه را رسانه‌هایی بصری دانست که از طریق زبان نمادین خود به بازنمایی ساختارهای فرهنگی و ایدئولوژیک جامعه آن دوره می‌پردازند.

کلمات کلیدی : واژه‌هاي كليدي آل‌بویه ایکونولوژی شمایل‌شناسی پانوفسکی منسوجات اسلامی شیر