بازتاب نور و رنگ بر سطوح پیرامونی: تحلیل عکاسانه و پدیدارشناسانه اروسی در خانه‌های تاریخی نیکدل و سلماسی تبریز

بازتاب نور و رنگ بر سطوح پیرامونی: تحلیل عکاسانه و پدیدارشناسانه اروسی در خانه‌های تاریخی نیکدل و سلماسی تبریز

امیر علی نواده شهلا1

1) کارشناس ارشد معماری

کد IOI مقاله : AACH-ABFEZZ
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    چکیده پژوهش حاضر به بررسی عمیق و موشکافانه پدیده «تابش پیرامونی» (Peripheral Radiation) نور حاصل از اروسی‌های رنگی در خانه‌های تاریخی دوران قاجار در تبریز، با تمرکز بر دو نمونه شاخص «خانه نیکدل» و «خانه سلماسی» می‌پردازد. برخلاف رویکردهای سنتی و کالبدی در تاریخ معماری که نور عبوری از اروسی‌ها را صرفاً بر روی سطح زمین (کف تالار) بررسی می‌کنند، این تحقیق بر چگونگی تعامل، شکست، انکسار و بازتاب این نورهای رنگی بر روی سطوح عمودی و پیرامونی شامل دیوارها، جرزها، طاقچه‌ها و قوس‌های گچی و آجری تمرکز دارد. روش تحقیق در این مطالعه، کیفی از نوع توصیفی-تحلیلی با تکیه بر «پدیدارشناسی ادراکی» (Phenomenological Perception) بر پایه نظریات یوهانی پالاسما (Pallasmaa, 2005) و پیتر زومتور (Zumthor, 2006) است. داده‌های بصری و اپتیکال این پژوهش از طریق پروژه عکاسی مستند، هدفمند و تجربی توسط نگارنده (امیرعلی نواده شهلا) در فصول و ساعات مختلف روز گردآوری شده است. تکنیک‌های پیشرفته عکاسی مانند تصویربرداری با دامنه پویای بالا ( )، کالیبراسیون دقیق تراز سفیدی ( ) و کنترل علمی عمق میدان با استفاده از دیافراگم‌های بسته ( تا ) جهت ثبت دقیق، بدون اغراق و بدون تحریف پدیده‌های نوری به کار گرفته شده‌اند (Worrall, 2018). یافته‌های تحقیق نشان می‌دهند که اروسی‌ها صرفاً فیلترهای نوری ساده نیستند، بلکه به عنوان «موتورهای پویای فضاسازی» عمل کرده و با تغییر زاویه تابش خورشید در طول روز، اتمسفر پدیدارشناختی فضا را از طریق دگرگونی مداوم بافت، رنگ و سایه‌روشن بر روی سطوح پیرامونی دگرگون می‌سازند. این پژوهش ضمن مستندسازی دقیق این پدیده، چارچوبی نوین برای تحلیل حسی و بصری در معماری بومی ارائه می‌دهد.

کلمات کلیدی : ‌ها اروسی معماری قاجاری تبریز عکاسی معماری پدیدارشناسی نور تابش پیرامونی خانه نیکدل خانه سلماسی امیرعلی نواده شهلا