تحلیل مضامین امید، مقاومت و همبستگی اجتماعی در دیوارنگاره‌های شهری تهران و نقش آن‌ها در تقویت تاب‌آوری شهروندان در شرایط بحران

تحلیل مضامین امید، مقاومت و همبستگی اجتماعی در دیوارنگاره‌های شهری تهران و نقش آن‌ها در تقویت تاب‌آوری شهروندان در شرایط بحران

سمانه غفاری نژاد1

1) کارشناس ارشد گرافیک

کد IOI مقاله : AACH-ABFHCF
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    شهرها در شرایط بحران‌های اجتماعی، سیاسی و امنیتی با چالش‌هایی همچون افزایش اضطراب عمومی، کاهش احساس امنیت و تضعیف انسجام اجتماعی مواجه می‌شوند. در این میان، دیوارنگاره‌های شهری به عنوان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های هنر عمومی، نقش قابل توجهی در انتقال پیام‌های اجتماعی و تقویت روحیه جمعی ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی این پرسش انجام شده‌است که دیوارنگاره‌های شهری تهران چگونه از طریق بازنمایی مضامین امید، مقاومت و همبستگی اجتماعی در تقویت تاب‌آوری شهروندان در شرایط بحران، نقش ایفا می‌کنند؟ روش پژوهش، کیفی و مبتنی بر تحلیل توصیفی-تحلیلی و نشانه‌شناختی است. داده‌ها از طریق مطالعه اسناد، منابع کتابخانه‌ای و تحلیل چهار دیوارنگاره منتخب شهر تهران گردآوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این آثار با بهره‌گیری از نمادهای هویتی، ارجاعات تاریخی، تصاویر آینده‌محور و مضامین مرتبط با اقتدار ملی، در تقویت احساس امنیت روانی، امیدِ اجتماعی، اعتماد عمومی، همبستگی جمعی و خودباوری ملی موثر هستند. همچنین دیوارنگاره‌ها با تبدیل تجربه‌های ناشی از بحران و سوگ جمعی به روایت‌های امیدبخش و آینده نگر، نقش مهمی در بازسازی روانی جامعه و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی ایفا می‌کنند. از این‌رو دیوارنگاره‌های شهری را می‌توان فراتر از عناصر زیبایی‌شناختی، به منزله رسانه‌های ارتباطی موثر در تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش ظرفیت تاب‌آوری شهروندان در شرایط بحران تلقی کرد.

کلمات کلیدی : دیوارنگاره شهری هنر عمومی تاب‌آوری اجتماعی امید اجتماعی مقاومت اجتماعی شهر تهران