مروری بر دستورالعمل های بهسازی لرزه ای

مروری بر دستورالعمل های بهسازی لرزه ای

سيف الله همتى1 بهاره ميرزائى2

1) استاديار ،دانشكده عمران.دانشگاه سمنان
2) دانشجوى دكترى،دانشكده عمران،دانشگاه سمنان

کد IOI مقاله : AACH-ABFKFK
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    ایران به‌دلیل استقرار بر پهنه‌های لرزه‌خیز فعال و مجاورت با گسل‌های متعدد، همواره با سطح بالایی از خطر لرزه‌ای مواجه است. تجربه زمین‌لرزه‌های مخرب گذشته نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از ساختمان‌های موجود، به‌ویژه سازه‌های طراحی و اجراشده بر اساس ضوابط قدیمی، دارای ضعف در مقاومت جانبی، شکل‌پذیری، پیوستگی اجزای باربر، جزئیات اجرایی و کنترل تغییرمکان نسبی طبقات هستند. با گسترش شهرنشینی، افزایش تراکم جمعیت، تمرکز سرمایه‌های اقتصادی و اهمیت عملکرد ساختمان‌های با کاربری ویژه و حیاتی پس از زلزله، ارزیابی آسیب‌پذیری و بهسازی لرزه‌ای سازه‌های موجود به یکی از محورهای اصلی کاهش ریسک لرزه‌ای و ارتقای تاب‌آوری شهری تبدیل شده است. در این راستا، دستورالعمل‌ها و استانداردهای بهسازی لرزه‌ای با تکیه بر مفاهیم مهندسی زلزله بر اساس عملکرد، سطح خطر لرزه‌ای، سطح عملکرد هدف، معیارهای پذیرش اجزای سازه‌ای و غیرسازه‌ای و روش‌های تحلیل خطی و غیرخطی تدوین شده‌اند. در این مقاله، مهم‌ترین دستورالعمل‌های بهسازی لرزه‌ای از جمله FEMA 273، FEMA 356، ASCE/SEI 41، ATC-40 و دستورالعمل بهسازی لرزه‌ای ساختمان‌های موجود ایران مورد مطالعه و مقایسه قرار می‌گیرند. همچنین مفاهیمی نظیر زلزله بهره‌برداری، زلزله طرح، بیشینه زلزله محتمل، سطوح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه، ایمنی جانی و آستانه فروریزش، اهداف بهسازی، کنترل نسبت تقاضا به ظرفیت، تغییرمکان هدف، منحنی ظرفیت و معیارهای خرابی اجزا بررسی می‌شود. نتایج این مرور نشان می‌دهد که موفقیت فرآیند بهسازی صرفاً به افزایش مقاومت جانبی محدود نیست، بلکه بهبود سختی، شکل‌پذیری، ظرفیت اتلاف انرژی، کنترل دریفت، اصلاح نامنظمی‌های سازه‌ای، کاهش آسیب اجزای غیرسازه‌ای، امکان‌پذیری اجرایی و ملاحظات اقتصادی نیز در انتخاب راهکار بهسازی نقش تعیین‌کننده دارند. بنابراین، به‌کارگیری روش‌های تحلیلی دقیق، جزئیات اجرایی قابل اعتماد و راهکارهای مقاوم‌سازی متناسب با شرایط فنی و اقتصادی کشور می‌تواند نقش مؤثری در کاهش آسیب‌پذیری لرزه‌ای ساختمان‌های موجود و افزایش سطح ایمنی جامعه ایفا کند.

کلمات کلیدی : بهسازی لرزه‌ای ارزیابی آسیب‌پذیری طراحی بر اساس عملکرد سطح خطر لرزه‌ای سطح عملکرد تحلیل غیرخطی معیار پذیرش ظرفیت اتلاف انرژی