تحلیل حقوقی و قراردادی ادعاهای ناشی از تغییرات طراحی در پروژه‌های عمرانی با تأکید بر قراردادهای EPC و Design-Build

تحلیل حقوقی و قراردادی ادعاهای ناشی از تغییرات طراحی در پروژه‌های عمرانی با تأکید بر قراردادهای EPC و Design-Build

نوید دهبندی1

1) کارشناس ارشد عمران، دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AACH-ABGZCZ
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    تغییرات طراحی یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد ادعا، اختلاف و افزایش هزینه و زمان در پروژه‌های عمرانی پیچیده است. این موضوع در قراردادهای EPC و Design-Build اهمیت بیشتری می‌یابد؛ زیرا در این الگوهای قراردادی، مسئولیت طراحی، اجرا و تحقق عملکرد نهایی پروژه تا حد زیادی بر عهده پیمانکار قرار می‌گیرد. با وجود این، انتقال مسئولیت طراحی به پیمانکار به معنای انتقال مطلق تمامی ریسک‌های ناشی از تغییرات طراحی نیست و حدود این مسئولیت باید بر اساس مفاد قرارداد، الزامات کارفرما، داده‌های مبنا، فرآیند تأیید مدارک و رفتار اجرایی طرفین تحلیل شود. هدف این پژوهش، تحلیل حقوقی و قراردادی ادعاهای ناشی از تغییرات طراحی در پروژه‌های عمرانی با تأکید بر قراردادهای EPC و Design-Build است. پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی ـ تحلیلی است و با اتکا بر تحلیل اسنادی و استدلال حقوقی ـ قراردادی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ادعاهای ناشی از تغییرات طراحی معمولاً در نتیجه ابهام در محدوده کار، نقص یا تغییر الزامات کارفرما، تأخیر در تأیید نقشه‌ها، تغییر معیارهای عملکردی، شرایط متفاوت سایت، ضعف مستندسازی و نبود سازوکار روشن مدیریت تغییرات شکل می‌گیرند. در قراردادهای EPC، محور اصلی اختلاف، تعارض میان تعهد نتیجه‌محور پیمانکار و تأثیر اطلاعات یا مداخلات کارفرما بر طراحی و اجراست. در قراردادهای Design-Build نیز چالش اصلی، تفکیک میان توسعه طبیعی طراحی و تغییر قابل مطالبه است. نتایج پژوهش همچنین نشان می‌دهد که موفقیت در طرح ادعا مستلزم رعایت تشریفات اعلام ادعا، اثبات رابطه سببیت، تحلیل آثار زمانی و مالی، مستندسازی فنی و قراردادی و ارزیابی دقیق کاهش بهره‌وری و دوباره‌کاری است. بر این اساس، پژوهش نتیجه می‌گیرد که مدیریت مؤثر این ادعاها نیازمند چارچوبی یکپارچه شامل تخصیص متوازن ریسک، تعریف شفاف محدوده طراحی، پروتکل تغییرات، مدیریت دیجیتال اطلاعات، تحلیل برنامه زمان‌بندی و سازوکارهای پیشگیرانه حل اختلاف است.

کلمات کلیدی : تغییرات طراحی ادعاهای قراردادی قرارداد epc قرارداد design build مدیریت ریسک قراردادی