تحلیل ترکیبی هویت طبیعی، انسانی و مصنوع شهر بوشهر و نقش آن در شکل‌دهی الگوهای گرافیک محیطی و نظام رنگ در سیمای شهری

تحلیل ترکیبی هویت طبیعی، انسانی و مصنوع شهر بوشهر و نقش آن در شکل‌دهی الگوهای گرافیک محیطی و نظام رنگ در سیمای شهری

هما قبادی1

1) کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، واحد تهران شرق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AACH-ABZDHD
محل انتشار : هفتمین کنفرانس بین المللی و هشتمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری(8iccacs.ir)
چکیده :
    هویت شهری، محصول درهم‌تنیدگی عوامل طبیعی، انسانی و مصنوع است که در طی تاریخ شکل گرفته و سیمای بصری شهرها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. شهر بوشهر با پیشینه‌ای چند هزارساله، اقلیم گرم و مرطوب، موقعیت ساحلی، ساختار اجتماعی متنوع و میراث معماری منحصربه‌فرد، نمونه‌ای برجسته از شهری است که عناصر هویتی آن ظرفیت بالایی برای بازتاب در طراحی گرافیک محیطی دارد. هدف این پژوهش، تحلیل پیوستار هویت طبیعی، انسانی و مصنوع بوشهر و تبیین نقش آن در شکل‌دهی الگوهای گرافیک محیطی و نظام رنگ در منظر شهری است تا نشان دهد چگونه می‌توان از طریق گرافیک محیطی هویت بصری یک شهر را تقویت و بازآفرینی کرد. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی است و داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی و مبتنی بر مشاهده مستقیم جمع‌آوری شده‌اند. در بخش یافته‌ها، نخست مؤلفه‌های طبیعی شامل دریا، ساحل، رطوبت، بادهای محلی، پوشش گیاهی بومی و ساخت توپوگرافیک منطقه بررسی شد. سپس عناصر انسانی همچون گویش، موسیقی آیینی، پوشش سنتی، آداب‌ورسوم، آیین‌ها، صنایع‌دستی و مناسبات فرهنگی تحلیل گردید تا نقش آن‌ها در شکل‌گیری ادراک شهروندان و بازدیدکنندگان مشخص شود. در ادامه، مولفه‌های مصنوع شامل معماری تاریخی، بافت قدیم، اسکله‌ها، کوچه‌ها، فضاهای شهری، بناهای شاخص و عناصر ساخته‌شده توسط انسان، از منظر تولید نشانه‌های بصری مطالعه شد. نتایج نشان می‌دهد که هر سه مؤلفه یادشده زمینه‌ای غنی برای استخراج پالت‌های رنگی بومی، خلق نشانه‌ها، طراحی مبلمان شهری و سامان‌دهی گرافیک محیطی فراهم می‌کنند. همچنین یافته‌ها نشان داد که بهره‌گیری دقیق از رنگ به‌عنوان رسانه‌ای ادراکی و معنایی می‌تواند ارتباط شهروند با محیط را تقویت و انسجام بصری شهر را افزایش دهد. در جمع‌بندی، پژوهش تأکید می‌کند که گرافیک محیطی در صورت هم‌سویی با هویت شهری بوشهر، قادر است کیفیت ادراک محیط را ارتقا داده، موجب یکپارچگی سیمای شهری شده و بستری برای برند‌سازی شهری و ارتقای تجربه زیسته شهروندان فراهم آورد.

کلمات کلیدی : گرافیک محیطی هویت شهری هویت بوشهر نظام رنگ منظر شهری