تاثیر اسلام بر معماری ایران و سیر تکامل مساجد در دوره‌های سلجوقیان، تیموریان تا پهلوی

تاثیر اسلام بر معماری ایران و سیر تکامل مساجد در دوره‌های سلجوقیان، تیموریان تا پهلوی

ماندانا ولی‌پور اقدم1 اسماعیل حسنی2

1) استاد دانشگاه، گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران،
2) دانشجوی کارشناسی، گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

کد IOI مقاله : AACZ-AACFBH
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    در دیدگاه معماری هر بنایی که ساخته می‌شود با توجه به نیازهای مردم و کاربری آن ارزش گذاری می‌شود. معماری همیشه متناسب با عصر زمان خود بوده و به طور مداوم در حال تغییر بوده تا نیازهای مردم زمان خود را برطرف نماید و ارزش مهمی در توسعه و پیشرفت شهر و تمدن‌ها دارد. با ظهور اسلام و گسترش آن، همه هنرها دچار تغییرات عمده‌ای شدند، بنای مسجد دربردارنده رسالت دینی و اجتماعی است و همانند آینه‌ای است که اوضاع دینی عصر خود را جلوه‌گر می‌شود. مسجد به عنوان عنصر اساسی و مهم در جامعه اسلامی همواره جایگاه مهمی در معماری ایرانی - اسلامی داشته و دارد و همیشه مورد توجه بوده است. مسجد جایگاه و اهمیت فراوانی در نزد مردم مسلمان داشته و همواره جایگاه تجلی کامل‌ترین تجربه هنرمندان اعصار تاریخ اسلام بوده است. به دلیل کم بودن مقاله در این زمینه که اکثرا قدیمی و یا فقط مختص به یک دوره زمانی بوده، این مقاله با هدف به‌روز کردن مطالب و گسترده کردن بازه بررسی معماری اسلامی - ایرانی گرد آوری شده است. این مقاله شیوه تحقیق توصیفی تحلیلی است و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و اسنادی است. در نتیجه با بررسی عناصر و سبک معماری ایرانی و سپس معماری اسلامی- ایرانی و رواج مساجد، سپس با گذری به معماری مساجد مهم در کشورهای مختلف و بررسی آن این مقاله به پایان می‌رسد. معماری با گذر زمان دچار دگرگونی‌های بسیاری شد و در نهایت در دوران پهلوی، معماری سنتی جای خود را به معماری غربی داد و اصل و ریشه خود را فراموش کرد و معماری تقلیدی از نئوکلاسیک اروپا شکل گرفت؛ در این دوران مساجد که از زمان‌های قدیم نمادی از شهرها و روستاها بودند، کم‌رنگ شدند و جای خود را به ساختمان‌های مرتفع دادند.

کلمات کلیدی : معماری مساجد ایران جامعه اسلامی جایگاه مسجد فضای مذهبی معماری اسلامی ایرانی