تحلیل تطبیقی اثر مؤلفه سیرکولاسیون بر میزان تأمین و حفظ خلوت در ساختمان‌های مسکونی (مطالعه موردی: منطقه یک شهر تهران)

علی مشهدی¹

1) استادیار، عضو هیأت علمی دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و فرهنگ تهران، ایران

کد IOI مقاله : AACZ-AAGZAA
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    به طور کلی سیرکولاسیون به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین در طراحی معماری، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ و تنظیم خلوت ایفا می‌کند؛ زیرا ساختار حرکتی فضا مستقیماً بر چگونگی تفکیک حوزه‌های عمومی و خصوصی اثر می‌گذارد. یک سیرکولاسیون هوشمند، امکان دسترسی به فضاها را به‌گونه‌ای سامان می‌دهد که حرکت افراد بدون مزاحمت و تداخل با حریم دیگران صورت گیرد. به بیان دیگر، مسیرهای حرکت نه‌تنها نقش ارتباطی دارند، بلکه در جایگاه یک مکانیسم کنترلی عمل می‌کنند که از ورود ناخواسته به قلمروهای شخصی جلوگیری می‌نماید. از این‌رو، سیرکولاسیون به‌عنوان ابزاری مؤثر، ضامن پایداری خلوت فضایی و روانی در معماری مسکونی به شمار می‌رود. هدف اصلی در این پژوهش، تحلیل مکانیزم اثرگذاری سیرکولاسیون بر میزان و کیفیت خلوت در ساختمان‌های مسکونی متعلق به تیپولوژی پرتکرار و جامع در منطقه یک تهران می‌باشد. این پژوهش از نوع تحقیق کیفی بوده و با روش تحقیق توصیفی تحلیلی و استدلال منطقی به نگارش درآمده است. ابتدا از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، شاخصه‌های مهم بر اساس تکرارپذیری آنها در منابع پژوهشی استخراج شد که هر کدام از آنها دارای ریزمؤلفه‌هایی برای دست‌یابی به تنظیم خلوت می‌باشند. سپس نمونه‌های موردی پژوهش جهت تحلیل تاثیرگذاری بر مکانیزم خلوت‌گزینی طوری انتخاب شده‌اند که بیشترین تنوع را در سطح شاخصه‌ها از گونه‌های پرتکرار ایجاد کنند. در فرایند تحلیل، هر قسمتی از نمونه‌های موردی به مثابه یک سلول بیرون کشیده شده و متغیرها بر روی آنها مورد تجزیه و تحلیل منفرد و تطبیقی قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاکی از این است که تعداد و محل نقاط نفوذ در فضا، دو عامل بسیار مهم در تنظیم سیرکولاسیون و به تبع آن افزایش و یا کاهش میزان خلوت فضا می‌باشد و توجه به جانمایی اصولی نقاط نفوذ به فضا، باعث ایجاد سیرکولاسیون بهتر و حفظ میزان خلوت و حریم فضا می‌شود. همچنین وجود فضای تقسیم بین فضاها، تمرکز سیرکولاسیون بین فضاهای خصوصی را به خود اختصاص داده و از هرج‌و‌مرج و ازدحام ناشی از تردد در فضاهای اصلی خانه می‌کاهد.

کلمات کلیدی : تحلیل تطبیقی سیرکولاسیون خلوت ساختمان‌ مسکونی منطقه یک تهران