تحلیل سیستماتیک روش‌های پایدارسازی دیواره‌های معادن روباز با تأکید بر نقش ناپیوستگی‌ها

تحلیل سیستماتیک روش‌های پایدارسازی دیواره‌های معادن روباز با تأکید بر نقش ناپیوستگی‌ها

محمد داربر1 سید شهاب الدین بازرگان2 حمید چاکری3

1) دانشیار گروه مکانیک سنگ دانشگاه صنعتی سهند تبریز، تبریز، ایران،
2) دانشجوی دکتری مکانیک سنگ دانشگاه صنعتی سهند تبریز، تبریز، ایران،
3) دانشیار گروه مکانیک سنگ دانشگاه صنعتی سهند تبریز، تبریز، ایران،

کد IOI مقاله : AACZ-AAKAZE
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    پایداری دیواره‌های معادن روباز به عنوان یکی از اساسی‌ترین چالش‌های مهندسی معدن محسوب می‌شود که تأثیر مستقیم و بسزایی بر ایمنی نیروی انسانی، اقتصادی بودن پروژه و راندمان عملیات استخراج دارد. در این راستا، شناسایی و درک دقیق عوامل ناپایداری، به ویژه نقش محوری ناپیوستگی‌های توده سنگ، از ارکان اصلی طراحی ایمن و بهینه معادن روباز است. این مقاله با هدف ارائه یک تحلیل نظام‌مند و جامع از روش‌های مختلف پایدارسازی دیواره‌های معدنی، با تمرکز ویژه بر ویژگی‌ها و رفتار ناپیوستگی‌ها، تدوین شده است. در این پژوهش، روش‌های متداول پایدارسازی در سه دسته کلی بهسازی، نگهداری و پوشش‌دهی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌های این مطالعه به وضوح نشان می‌دهد که ناپیوستگی‌های توده سنگ از قبیل درزه‌ها، گسل‌ها و سطوح لایه‌بندی، مهم‌ترین عوامل کنترل‌کننده مکانیزم‌های مختلف ریزش، شامل ریزش صفحه‌ای، گوه‌ای، واژگونی و دایره‌ای هستند. در میان راهکارهای متعدد پایدارسازی، سیستم‌های زهکشی، اعم از زهکشی سطحی و به‌ویژه زهکشی عمقی، به عنوان مؤثرترین روش برای کاهش فشار آب حفره‌ای و در نتیجه افزایش قابل توجه مقاومت برشی توده سنگ شناخته می‌شوند. همچنین، سیستم‌های نگهداری، شامل مهاری‌های فعال و غیرفعال، سنگ‌دوزها و کلیدهای برشی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تثبیت بلوک‌های سنگی و جلوگیری از گسترش ناپایداری ایفا می‌کنند. نتایج نهایی این پژوهش حاکی از آن است که انتخاب روش بهینه پایدارسازی می‌بایست بر اساس ارزیابی دقیق و کمی ویژگی‌های هندسی و مکانیکی ناپیوستگی‌ها (مانند جهت‌گیری، فاصله‌داری، تداوم، مقاومت برشی و نفوذپذیری) و همچنین با در نظر گرفتن شرایط هیدروژئولوژی و ملاحظات اقتصادی صورت پذیرد. در نهایت، این مقاله نشان می‌دهد که یک رویکرد تلفیقی هوشمندانه، که در آن روش‌های زهکشی به همراه سیستم‌های نگهداری مناسب به صورت همزمان به کار گرفته می‌شوند، به عنوان کارآمدترین و اقتصادی‌ترین استراتژی برای پایدارسازی بلندمدت دیواره‌های معادن روباز در شرایط زمین‌شناسی پیچیده شناسایی شده است. چارچوب نظام‌مند ارائه شده در این مقاله می‌تواند به عنوان یک راهنمای عملی و کاربردی برای مهندسین معدن، ژئوتکنیک و طراحان در مراحل مختلف مطالعه، طراحی و اجرای پروژه‌های معدنی مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : ژئوتکنیک پایداری دیواره‌های معدن ناپیوستگی‌های توده سنگ روش‌های پایدارسازی زهکشی معدن مهاری‌های سنگی