بازخوانی حس مکان از دیدگاه نوربرگ شولتز با تأکید بر تجربه کاربران؛ پارک شهرک نفت اهواز

بازخوانی حس مکان از دیدگاه نوربرگ شولتز با تأکید بر تجربه کاربران؛ پارک شهرک نفت اهواز

وحید قمری1 کورش مؤمنی2 کوروش عطاریان3

1) گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
2) دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران
3) دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران

کد IOI مقاله : AACZ-ABACDD
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    حس مکان (Genius Loci) یکی از مفاهیم بنیادین در نظریه‌های محیطی و معماری است که به کیفیت‌های ادراکی، تجربی و معنایی فضا اشاره دارد. کریستین نوربرگ شولتز با تأکید بر پیوند میان انسان و محیط، حس مکان را حاصل تعامل ساختار کالبدی، تجربه زیسته و معنا دانسته است. پارک‌های شهری به‌عنوان فضاهای عمومی بستر مناسبی برای بررسی تحقق این مفهوم محسوب می‌شوند. هدف این پژوهش، بازخوانی حس مکان در پارک شهرک نفت اهواز بر اساس دیدگاه نوربرگ شولتز با تمرکز بر تجربه کاربران است. روش پژوهش حاضر توصیفی–تحلیلی است و داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده میدانی و مستندسازی تصویری گردآوری شده است. مؤلفه‌های حس مکان در سه سطح شولتز؛ ویژگی‌های کالبدی و فضایی، تجربه انسانی و فعالیت‌ها و هویت و معنا تحلیل و در قالب جداول چک‌لیستی ارزیابی شدند. یافته‌ها بیان‌گر آن است که در سطح کالبدی و فضایی، زنان بیشترین تأیید را به «سهولت دسترسی» و مردان به «خوانایی مسیرها» اختصاص داده‌ در حالی که کمترین تأیید برای هر دو گروه مربوط به «سایه و پناه» ثبت شده است. در سطح تجربه انسانی و فعالیت‌ها، زنان بر «پیاده‌روی روزمره» و مردان بر «ورزش سبک» و پیاده‌روی تأکید کرده‌ در حالی که کمترین تأیید مربوط به «احساس امنیت» و «تنوع فعالیت‌ها» بوده است. در سطح هویت و معنا، زنان تجربه آرامش روانی و مردان تمایل به بازگشت را برجسته کرده‌ در مقابل کمترین تأیید مربوط به «معناداری فضا» و «تمایز مکانی» بوده است. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که سازماندهی فضایی خوانا، پاسخ‌گویی اقلیمی مناسب، فعالیت‌های متنوع انسانی و شکل‌گیری دلبستگی و تجربه حسی، نقش مؤثری در تقویت حس مکان پارک شهرک نفت اهواز دارند. هم‌چنین توجه هم‌زمان به ابعاد کالبدی، تجربی و معنایی با در نظر گرفتن تفاوت‌های جنسیتی می‌تواند راهنمای طراحی و مدیریت بهینه فضاهای سبز شهری باشد.

کلمات کلیدی : حس مکان نوربرگ شولتز تجربه کاربران پارک شهری فضای سبز شهری اهواز