تحلیل مبانی وجودشناختی معماری سنتی ایران با تأکید بر حکمت متعالیه ملاصدرا

تحلیل مبانی وجودشناختی معماری سنتی ایران با تأکید بر حکمت متعالیه ملاصدرا

محمد مهدی سروش1 مصدق خورشیدی نسب2

1) 1- دانشیار گروه معماری ، واحد همدان ،دانشگاه آزاد اسلامی ، همدان ، ایران
2) 2- دانشجوی دکتری تخصصی معماری ، واحد همدان ، دانشگاه آزاد اسلامی ، همدان ، ایران

کد IOI مقاله : AACZ-ABBAFG
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    این مقاله به تحلیل مبانی وجودشناختی معماری سنتی ایران با تأکید بر حکمت متعالیه ملاصدرا می‌پردازد. هدف اصلی تحقیق، بررسی تأثیر اصول فلسفی ملاصدرا شامل وحدت وجود، مراتب وجود و حرکت جوهری بر شکل‌گیری فضاها، فرم‌ها و عناصر معماری سنتی ایران است. پژوهش حاضر با استفاده از روش ترکیبی کیفی-تحلیلی انجام شده و شامل مطالعه جامع متون فلسفی، تحلیل تطبیقی نمونه‌های شاخص معماری مانند مساجد، باغ‌ها و خانه‌های تاریخی و بررسی رابطه میان مفاهیم وجودشناختی و عناصر کالبدی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصول فلسفی ملاصدرا در تقارن، سلسله‌مراتب فضایی، جریان نور، الگوهای تزئینی، ریتم فضایی و سازمان فضایی به‌طور مستقیم و غیرمستقیم نمود یافته‌اند. علاوه بر جنبه زیبایی‌شناسی، این اصول بر تجربه فضایی، کارکرد معماری و تعامل انسان با فضا نیز اثرگذار بوده و نشان می‌دهد معماری سنتی ایران فراتر از پاسخ به نیازهای عملکردی، بیانگر یک جهان‌بینی فلسفی و هستی‌شناختی است. نتایج تحقیق می‌تواند در بازسازی، حفاظت و طراحی معماری معاصر بر اساس اصول فلسفی کمک کرده و اهمیت توجه به مفاهیم وجودشناختی را در ارتقای دانش معماری، تبیین ارزش‌های فرهنگی و بازشناسی میراث معنوی نشان دهد. این پژوهش تأکید دارد که فلسفه وجودشناختی می‌تواند پایه‌ای علمی و نظری برای طراحی معماری معاصر باشد و درک عمیق‌تر از معماری سنتی ایرانی را فراهم آورد.

کلمات کلیدی : معماری سنتی ایران ملاصدرا حکمت متعالیه وجودشناسی فلسفه اسلامی طراحی فضایی