شهرسازی موقت و تاب‌آوری اجتماعی با رویکردی نوین به احکام ماده ۱۰۰ در فضاهای سبز و باز شهری

شهرسازی موقت و تاب‌آوری اجتماعی با رویکردی نوین به احکام ماده ۱۰۰ در فضاهای سبز و باز شهری

محسن صیادی1 علی زربان2

1) دبیر کمیسیون ماده 100 منطقه 10 شهرداری شیراز،
2) کارشناس شهرسازی منطقه 10 شهرداری شیراز ،

کد IOI مقاله : AACZ-ABCAKC
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    با گسترش ساخت‌وسازهای شهری و افزایش فشار بر فضاهای سبز و باز، رویکرد سنتی کمیسیون ماده ۱۰۰ مبتنی بر آرای قلع و قمع یا جزای نقدی، نه تنها نتوانسته است از تخریب این فضاها جلوگیری کند، بلکه به ایجاد تنش‌های اجتماعی و کاهش تاب‌آوری شهری انجامیده است. هدف پژوهش حاضر، ارائه الگویی نوین برای صدور احکام جایگزین در کمیسیون ماده ۱۰۰ با بهره‌گیری از مفاهیم شهرسازی موقت و با تأکید بر ارتقای تاب‌آوری اجتماعی در فضاهای سبز و باز شهری است. این پژوهش از نوع کاربردی-توسعه‌ای بوده و با روش آمیخته (کیفی و کمی) انجام شده است. در بخش کیفی، با ۱۵ نفر از خبرگان شامل اعضای کمیسیون، قضات و شهرسازان مصاحبه عمیق صورت گرفت و در بخش کمی، پرونده‌های تخلفات مرتبط با فضاهای سبز منطقه ده شهرداری شیراز در بازه پنج‌ساله (۱۳۹۸-۱۴۰۳) با استفاده از آمار توصیفی تحلیل شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مهمترین چالش‌ها شامل فقدان بانک اطلاعاتی مکانی، هزینه بالای اجتماعی تخریب و نبود انعطاف در آرای صادره است. در مقابل، احکام جایگزینی مانند الزام به ایجاد باغ‌بام‌های عمومی، احداث پیاده‌راه‌های موقت در حریم رودخانه و تبدیل دیوارهای غیرمجاز به دیوارهای سبز، ضمن حفظ منافع عمومی، زمینه‌ساز افزایش مشارکت شهروندی و ارتقای تاب‌آوری اجتماعی-اکولوژیکی در منطقه شده است. نتیجه‌گیری پژوهش تأکید دارد که بازتعریف آرای ماده ۱۰۰ از مجازات صرف به فرصت‌آفرینی شهرسازانه، می‌تواند به کاهش تخریب فضاهای سبز، افزایش سرانه خدمات شهری و بهبود تعامل میان مدیریت شهری و شهروندان منجر شود.

کلمات کلیدی : احکام جایگزین شهرسازی موقت تاب‌آوری اجتماعی کمیسیون ماده ۱۰۰ منطقه ده شیراز