بازتعریف تاب‌آوری اقلیمی در سکونتگاه‌های غیررسمی (تلفیق فناوری ‌های نوین پایش، سرمایه اجتماعی و حکمروایی تطبیق‌ پذیردرکلانشهر تبریز)

بازتعریف تاب‌آوری اقلیمی در سکونتگاه‌های غیررسمی (تلفیق فناوری ‌های نوین پایش، سرمایه اجتماعی و حکمروایی تطبیق‌ پذیردرکلانشهر تبریز)

سجاد امانپور1

1) دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه گیلان،رشت، ایران؛

کد IOI مقاله : AACZ-ABCAKD
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    افزایش شدت و فراوانی مخاطرات اقلیمی در دهه‌های اخیر، سکونتگاه‌های غیررسمی را به‌عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین فضاهای شهری در برابر تغییرات اقلیمی مطرح ساخته است؛ فضاهایی که به‌دلیل ضعف زیرساختی، نابرابری اجتماعی و محدودیت‌های نهادی، بیشترین خسارات انسانی و اقتصادی را متحمل می‌شوند. در این میان، رویکردهای متعارف مدیریت بحران و مداخلات تک‌بعدی کالبدی، توان پاسخ‌گویی به پیچیدگی‌های چندلایه تاب‌آوری در این سکونتگاه‌ها را ندارند. این پژوهش با هدف تبیین و سنجش ابعاد تاب‌آوری اقلیمی اجتماعات محلی در سکونتگاه‌های غیررسمی، به ارائه یک چارچوب تحلیلی جامع می‌پردازد. نوآوری اصلی پژوهش، ارائه نخستین مدل پنج‌لایه بومی‌شده تاب‌آوری اجتماعات محلی در سکونتگاه‌های غیررسمی ایران است که به‌طور هم‌زمان پایش فناورانه، سرمایه اجتماعی و حکمروایی تطبیق‌پذیر را در قالب یک چارچوب عملیاتی و اعتبارسنجی‌شده میدانی تلفیق می‌کند. پژوهش حاضر از رویکردی ترکیبی بهره می‌گیرد که شامل تحلیل مضمون داده‌های کیفی حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان، اجرای دلفی فازی برای استخراج و پالایش شاخص‌ها، تحلیل ساختاری روابط میان متغیرها با استفاده از تکنیک MICMAC و ارزیابی همگرایی سازه‌ها از طریق تحلیل عاملی تأییدی است. به‌منظور اعتبارسنجی مدل، مطالعه موردی در یکی از سکونتگاه‌های غیررسمی شهر تبریز انجام شده و نتایج حاصل از اجرای پایلوت، کارایی مدل پیشنهادی را در شناسایی نقاط بحرانی و اولویت‌بندی مداخلات تاب‌آور نشان می‌دهد. یافته‌ها حاکی از آن است که بیشترین اثربخشی در ارتقای تاب‌آوری اقلیمی، زمانی حاصل می‌شود که مداخلات فناورانه با تقویت سرمایه اجتماعی و اصلاح سازوکارهای حکمروایی محلی همراه شوند. در نهایت، پژوهش حاضر با ارائه دلالت‌های سیاستی، بر ضرورت گذار از رویکردهای بخشی به سیاست‌های یکپارچه، داده‌محور و مشارکتی در برنامه‌ریزی تاب‌آوری سکونتگاه‌های غیررسمی تأکید می‌کند

کلمات کلیدی : تاب‌آوری اقلیمی سکونتگاه غیررسمی فناوری‌های نوین پایش سرمایه اجتماعی حکمروایی تطبیق‌پذیر