پدیدارشناسی فضای الگوریتمی: تحلیل تجربه زیسته و ادراک فضا در معماری هوشمند و مولد
پدیدارشناسی فضای الگوریتمی: تحلیل تجربه زیسته و ادراک فضا در معماری هوشمند و مولد
سامان مُهری1 سعیده دهقانی2
1) دانشجوی دکتری تخصصی، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز،
2) مدرس معماری، گروه معماری، دانشگاه ملی مهارت الزهرا، واحد بوشهر، بوشهر،
کد IOI مقاله
:
AACZ-ABCZEA
محل انتشار :
پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
همگرایی فزاینده هوش مصنوعی با معماری، در حال خلق نوع جدیدی از محیط کالبدی است که میتوان آن را «فضای الگوریتمی» نامید. این فضاها، از طرحهای تولید شده توسط مدلهای مولد تا محیطهای هوشمندی که به صورت پویا به ساکنان خود واکنش نشان می دهند، دیگر صرفا محفظههایی ایستا نیستند، بلکه سیستمهایی پویا و اطلاعاتی محسوب می شوند. با وجود رشد گسترده پژوهشها در مورد ابعاد فنی و اخلاقی این تحول، یک پرسش بنیادین عمدتا مغفول مانده است؛ تجربه زیسته و پدیدارشناسانه این فضاها چگونه است؟ غفلت از این بعد کیفی، خطر طراحی محیطهایی را در پی دارد که از نظر عملکردی بهینه، اما از نظر تجربی فقیر و بیروح هستند. این مقاله با هدف پر کردن این شکاف مفهومی، از ابزارهای فلسفه پدیدارشناسی برای تحلیل تاثیرات فضای الگوریتمی بر ادراک و تجربه انسانی از معماری بهره می برد. این پژوهش با تکیه بر مفاهیم کلیدی نظریه پردازانی چون هایدگر (سکونت)، مرلوپونتی (بدن زیسته) و باشلار (شاعرانگی فضا)، استدلال می کند که منطق محاسباتی حاکم بر این فضاها، می تواند جنبههای بنیادینی از رابطه انسان و محیط را دگرگون سازد. تحلیل ما، که با مفاهیم نوینی مانند «تعامل انسان و ساختمان» (HBI) پیوند می خورد، نشان می دهد که گرچه معماری هوشمند، وعده راحتی و کارایی می دهد، اما در عین حال می تواند به تضعیف تجربه چند حسی، فرسایش حس تعلق و راز زدایی از فضاهای شخصی منجر شود. در نهایت، این مقاله به جای ارائه یک حکم قطعی، به دنبال طرح پرسشهای انتقادی و گشودن افقی جدید برای طراحی است. این پژوهش، پیش درآمدی است برای یک فلسفه طراحی نوین که در آن، هدف نه صرفا هوشمند سازی فضا، بلکه غنیسازی «تجربه سکونت» از طریق یک حساسیت پدیدارشناسانه در عصر دیجیتال است.
کلمات کلیدی : پدیدارشناسی هوش مصنوعی تجربه زیسته ادراک فضا معماری هوشمند طراحی مولد