اصول طراحی محیط‌ های آموزشی با تأکید بر مولفه‌های تعاملات محیطی در دانشکده‌های هنر و معماری

اصول طراحی محیط‌ های آموزشی با تأکید بر مولفه‌های تعاملات محیطی در دانشکده‌های هنر و معماری

سیده سُرور پوراشرف رودبنه1 جعفر یوسف پور2

1) کارشناسی ارشد مهندسی معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
2) استادیار، گروه معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

کد IOI مقاله : AACZ-ABEBCK
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    این پژوهش با هدف تبیین اصول طراحی محیط‌های آموزشی با تأکید بر مؤلفه‌ها و زیرمؤلفه‌های تعاملات محیطی در دانشکده‌های هنر و معماری انجام شده است. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که فضاهای آموزشی در این دانشکده‌ها تنها عرصه‌ای برای یادگیری رسمی نیستند، بلکه بسترهای اجتماعی فعالی محسوب می‌شوند که در شکل‌دهی به فرآیندهای خلاقیت، تبادل ایده، هم‌افزایی بین‌رشته‌ای و توسعه فردی نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. با توجه به ماهیت استودیو محور آموزش معماری و هنر، کیفیت تعاملات محیطی به متغیری کلیدی تبدیل می‌شود که طراحی فضا باید آن را تقویت کند. از این‌رو، پژوهش حاضر تلاش دارد با تحلیل منسجم پیشینه نظری، چارچوبی جامع برای تشخیص و دسته‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر تعاملات محیطی ارائه دهد. روش تحقیق این مطالعه توصیفی–تحلیلی و کاملاً نظری است و داده‌ها از طریق بررسی منابع علمی، اسناد، متون تخصصی و آثار مرتبط با معماری آموزشی و محیط‌های یادگیری به‌دست آمده‌اند. یافته‌های نظری پژوهش شش مؤلفه اصلی را به‌عنوان زیربنای شکل‌گیری تعاملات محیطی شناسایی می‌کند: سازماندهی فضایی، فضاهای جمعی و نیمه‌جمعی، انعطاف‌پذیری فضایی، ارتباط بصری، فضاهای باز و نیمه‌باز، و مسیرهای حرکتی و گره‌های فضایی. هر یک از این مؤلفه‌ها از منظر نقش، کارکرد و تأثیر آن‌ها بر رفتارهای اجتماعی و یادگیری مشارکتی تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که تعاملات محیطی محصول هم‌افزایی میان عوامل کالبدی، ادراکی و اجتماعی است و طراحی مناسب این مؤلفه‌ها می‌تواند فرصت‌های ملاقات، ارتباط غیررسمی، حضورپذیری، حس تعلق و تجربه یادگیری مشارکتی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد. همچنین محیط آموزشی در دانشکده‌های هنر و معماری نه یک ظرف خنثی، بلکه عاملی فعال در فرآیند یادگیری است که کیفیت فضایی آن می‌تواند ساختار اجتماعی و فرهنگی محیط آموزشی را شکل دهد.

کلمات کلیدی : محیط‌های آموزشی تعاملات محیطی دانشکده هنر و معماری سازماندهی فضایی فضاهای جمعی مدل مفهومی طراحی