تدوین مدل مفهومی سنتزپژوهی برای توسعه تاب‌آوری سیستمیک در برابر مخاطرات طبیعی

تدوین مدل مفهومی سنتزپژوهی برای توسعه تاب‌آوری سیستمیک در برابر مخاطرات طبیعی

بابک امیدوار1 مهسا محمدرضابیک2 رامین سمواتی3

1) استاد تمام دانشکده محیط زسست دانشگاه تهران
2) دانشجوی دکتری مهندسی سوانح طبیعی
3) دانشجوی دکتری مهندسی محیط زیست منابع آب

کد IOI مقاله : AACZ-ABECAD
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    در مواجهه با تشدید مخاطرات محیطی و عدم‌قطعیت‌های ناشی از تغییرات اقلیمی، الگوواره‌های سنتی مدیریت بحران به سمت الگوهای انسان‌محور و دانش‌پایه تغییر جهت داده‌اند. با این حال، علی‌رغم توجه بر نقش محوری آموزش، مکانیسم دقیق تبدیل درون‌دادهای آموزشی به پایداری سیستمیک به عنوان یک شکاف تئوریک وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این شکاف، به تدوین یک مدل مفهومی یکپارچه پرداخته که زنجیره علّی میان سطوح مختلف آموزش و تحقق پایداری اجتماعی را تبیین می‌کند. این مطالعه با اتخاذ روش سنتزپژوهی سیستماتیک و با استفاده از استراتژی کدگذاری تماتیک، به واکاوی عمیق 31 منبع منتخب از بین 220 مقاله در خصوص ارتباط مابین آموزش محیط زیست و تاب‌آوری پرداخته است. یافته‌های حاصل از این سنتز نظری نشان می‌دهد که رابطه میان آموزش محیط‌زیست و پایداری اجتماعی، فرآیندی پویا و چندسطحی است که از ایجاد ظرفیت جذبی در لایه‌های فردی آغاز شده و از طریق توسعه سواد محیط‌زیستی به تغییر رفتار مسئولانه منجر می‌گردد و فراتر از ابعاد فردی، بر نقش حیاتی متغیرهای میانجی نظیر حس مکان و سرمایه اجتماعی در تبدیل ظرفیت‌های انسانی به تاب‌آوری جمعی تأکید دارد. این مدل نشان می‌دهد که پایداری غایی زمانی محقق می‌شود که سیستم آموزشی بتواند از مرحله مقاومت به مرحله یادگیری تحولی در بستر سیستم‌های اجتماعی-‌ اکولوژیکی عبور کند؛ فرآیندی که تحت تأثیر متغیرهای تعدیل‌گر ساختاری همچون فقر قرار دارد. به‌طور خلاصه، نتایج این مطالعه بیان می‌کند که مدل سنتزپژوهی تدوین‌شده، با شناسایی حلقه‌های مفقوده میان ظرفیت‌های فردی و تاب‌آوری جمعی، چارچوبی نوین برای سیاست‌گذاری‌های آموزشی در جوامع آسیب‌پذیر فراهم می‌آورد.

کلمات کلیدی : آموزش محیط‌زیست پایداری اجتماعی تاب‌آوری سیستمیک سواد محیط‌زیستی کاهش ریسک بلایا