تبیین زیرمولفه‌های مسیرهای حرکتی و گره‌های فضایی در طراحی دانشکده‌های هنر و معماری با رویکرد ارتقای تعاملات محیطی

تبیین زیرمولفه‌های مسیرهای حرکتی و گره‌های فضایی در طراحی دانشکده‌های هنر و معماری با رویکرد ارتقای تعاملات محیطی

سیده سُرور پوراشرف رودبنه1 جعفر یوسف پور2

1) گروه معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
2) گروه معماری، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

کد IOI مقاله : AACZ-ABGDEF
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    طراحی فضاهای آموزشی در دانشکده‌های هنر و معماری نیازمند توجه به ساختارهای فضایی‌ای است که بتوانند بستر شکل‌گیری تعاملات محیطی، تبادل ایده‌ها و یادگیری غیررسمی را فراهم کنند. در این میان، مسیرهای حرکتی و گره‌های فضایی از عناصر مهم سازماندهی فضایی به شمار می‌روند که علاوه بر هدایت حرکت در بنا، می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری برخوردهای اجتماعی و تعاملات آموزشی باشند. با این حال، در بسیاری از مطالعات معماری آموزشی، این عناصر بیشتر از منظر عملکردی و دسترسی بررسی شده‌اند و توجه کمتری به زیرمولفه‌های فضایی مؤثر بر ارتقای تعاملات محیطی شده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین زیرمولفه‌های مسیرهای حرکتی و گره‌های فضایی در طراحی دانشکده‌های هنر و معماری با رویکرد ارتقای تعاملات محیطی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی ـ تحلیلی است. داده‌های پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی منابع علمی در حوزه معماری آموزشی، رفتار محیطی و سازماندهی فضایی گردآوری شده و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفته است. در این فرایند، مفاهیم و الگوهای مطرح در ادبیات نظری تحلیل و در قالب یک چارچوب مفهومی طبقه‌بندی شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مولفه «مسیرهای حرکتی و گره‌های فضایی» در طراحی دانشکده‌های هنر و معماری را می‌توان در سه زیرمولفه اصلی تبیین کرد: ساختار و سازماندهی سلسله‌مراتبی مسیرهای حرکتی، گره‌های فضایی به‌عنوان نقاط مکث و تعامل، و هم‌پوشانی حرکت، دید و فعالیت در امتداد مسیرها. نتایج تحلیل بیانگر آن است که سازماندهی خوانا و سلسله‌مراتبی مسیرها، طراحی گره‌های فضایی فعال در نقاط تقاطع، و ایجاد ارتباط بصری میان فضاهای آموزشی و مسیرهای حرکتی می‌تواند زمینه تقویت تعاملات محیطی و یادگیری غیررسمی در محیط‌های آموزشی را فراهم کند. در نهایت، راهبردهای طراحی استخراج‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی مفهومی برای ارتقای کیفیت فضایی دانشکده‌های هنر و معماری مورد استفاده قرار گیرد.

کلمات کلیدی : مسیرهای حرکتی گره‌های فضایی تعاملات محیطی طراحی دانشکده‌های هنر و معماری