تحلیل راهکارهای مبتنی بر طبیعت در کاهش آسیب‌پذیری اقلیمی و ارتقای تاب‌آوری شهری

تحلیل راهکارهای مبتنی بر طبیعت در کاهش آسیب‌پذیری اقلیمی و ارتقای تاب‌آوری شهری

فائزه اسدپور1 امیررضا فیضی2 امیرحسین شیردل3

1) استادیار، گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران،ایران.
2) دانشجوکارشناسی ارشد معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
3) گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

کد IOI مقاله : AACZ-ABGDGC
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    شتاب شهرنشینی همراه با تشدید تغییرات اقلیمی، ضرورت به‌کارگیری رویکردهای مؤثر، یکپارچه و چندبعدی را برای کاهش آسیب‌پذیری شهری برجسته ساخته است. در این میان، راهکارهای مبتنی بر طبیعت (Nature‑Based Solutions—NBS) با اتکا بر فرآیندهای طبیعی و خدمات اکوسیستمی، ظرفیت قابل‌توجهی برای کاهش ریسک‌های اقلیمی، بهبود کیفیت محیط شهری و ارتقای تاب‌آوری شهرها فراهم می‌کنند. این پژوهش با هدف ترسیم ساختار دانشی و شناسایی روندهای مسلط و خلأهای پژوهشی، یک تحلیل کتاب‌سنجی جامع از تولیدات علمی مرتبط با NBS در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام می‌دهد. داده‌ها از پایگاه Lens.org استخراج و با استفاده از نرم‌افزار VOSviewer (نسخه 1.6.20) تحلیل شدند. چهار لایه تحلیلی شامل هم‌نویسندگی نویسندگان، هم‌رخدادی واژگان کلیدی، هم‌استنادی نویسندگان و زوج‌کتاب‌شناختی به اجرا درآمد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تولیدات علمی مرتبط با NBS تا سال ۲۰۲۲ روندی فزاینده داشته و پس از آن وارد مرحله‌ای از بازآرایی و بازتنظیم موضوعی شده است. خوشه‌های مفهومی غالب شامل تاب‌آوری اقلیمی، زیرساخت سبز، خدمات اکوسیستمی، عدالت زیست‌محیطی و حکمرانی شهری هستند. در عین حال، خلأهای معناداری در زمینه ارزیابی عملکرد بلندمدت، تحلیل‌های اقتصادی–مالی و یکپارچه‌سازی سیاستی شناسایی شد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده بر پایش طولی، توسعه چارچوب‌های ارزیابی عملکرد، مدل‌های اقتصادی تلفیقی و تقویت مشارکت ذی‌نفعان اجتماعی متمرکز شوند.

کلمات کلیدی : راهکارهای مبتنی بر طبیعت (nbs) تاب‌آوری شهری آسیب‌پذیری اقلیمی زیرساخت سبز تحلیل کتاب‌سنجی