شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی ریسک‌های پروژه خط ۱۰ متروی تهران با استفاده از تحلیل کیفی و کمی

شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی ریسک‌های پروژه خط ۱۰ متروی تهران با استفاده از تحلیل کیفی و کمی

زهرا کشاورز ترک1 ریحانه حیدری فر2 شایان حجت پناه3

1) دانشجوي كارشناسي ارشد مديريت پروژه و ساخت دانشگاه مهر البرز
2) دانشجوي كارشناسي ارشد مديريت پروژه و ساخت دانشگاه مهر البرز
3) تدريس¬يار كارشناسي ارشد مديريت پروژه ساخت دانشگاه مهر البرز

کد IOI مقاله : AACZ-ABGEKZ
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    پروژه‌های مترو به دلیل ماهیت زیرزمینی، اجرا در بافت متراکم شهری، تعدد ذی‌نفعان و وابستگی به منابع مالی کلان، با عدم‌قطعیت‌ها و ریسک‌های متعددی مواجه هستند. خط ۱۰ متروی تهران به عنوان یکی از پروژه‌های راهبردی شبکه حمل‌ونقل ریلی پایتخت با طول ۴۳ کیلومتر و ۳۵ ایستگاه، به دلیل عبور از مناطق پرتراکم، تنوع شرایط زمین‌شناسی و وجود معارضین شهری از پیچیدگی بالایی برخوردار است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی ریسک‌های این پروژه با استفاده از ترکیب تحلیل کیفی و کمی است. در این پژوهش، ابتدا ریسک‌های پروژه با استفاده از بررسی اسناد، مطالعات فنی و تحلیل کارشناسی شناسایی شدند. سپس ریسک‌ها در قالب ساختار شکست ریسک در ۸ حوزه اصلی (مدیریتی، مالی، فنی، اجرایی، تأمین، محیطی، اجتماعی و قانونی) طبقه‌بندی گردیدند. برای تحلیل کیفی، ۳۰ ریسک منتخب بر اساس دو شاخص احتمال وقوع و شدت اثر در مقیاس پنج‌سطحی ارزیابی و با حاصل‌ضرب PI اولویت‌بندی شدند. در ادامه، ۱۰ ریسک اولویت‌دار با استفاده از شاخص ارزش مورد انتظار ریسک مورد تحلیل کمی قرار گرفتند. نتایج تحلیل کیفی نشان داد که ۴ ریسک نوسانات نرخ ارز و تورم، کمبود نقدینگی، مشکلات تملک، و برخورد با معارضین تأسیساتی با امتیاز ۲۰ تا ۲۵ در سطح «بسیار زیاد» قرار دارند. تحلیل کمی نیز تأیید کرد که ریسک‌های مالی بیشترین اثر را بر هزینه و زمان پروژه دارند. به طور کلی، بحرانی‌ترین ریسک‌ها در سه حوزه مالی، فنی و مدیریتی متمرکز هستند. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که مدیریت مؤثر ریسک در این پروژه نیازمند توجه هم‌زمان به ابعاد مالی، فنی و مدیریتی است و راهکارهایی نظیر پایدارسازی تأمین مالی، انجام مطالعات دقیق‌تر ژئوتکنیکی، شناسایی پیشاپیش معارضین و تقویت نظام پایش ریسک می‌تواند نقش مهمی در کاهش تأخیر، هزینه و مخاطرات اجرایی پروژه ایفا کند.

کلمات کلیدی : مدیریت ریسک تحلیل کیفی تحلیل کمی ساختار شکست ریسک شاخص ارزش مورد انتظار ریسک