تأثیر طراحی بیوفیلیک هوشمند بر کاهش اثر جزیره حرارتی در مجتمع‌های ساختمانی شهری

امیرحسین حبیبی¹

1) گروه علمی معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

کد IOI مقاله : AACZ-ABGFAB
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی مقاوم سازی لرزه ای(5icst.ir)
چکیده :
    رشد شتابان شهرنشینی در دهه‌های اخیر موجب تغییرات بنیادین در ساختار حرارتی محیط‌های شهری شده و پدیده جزیره حرارتی را به یکی از چالش‌های مهم اقلیم شهری تبدیل کرده است. افزایش سطوح نفوذناپذیر، تراکم بالای ساخت‌وساز و کاهش پوشش‌های زیستی، الگوی توازن انرژی در شهرها را دگرگون ساخته و منجر به افزایش دمای سطحی و تشدید تنش حرارتی در فضاهای شهری شده است. در چنین شرایطی، بازاندیشی در شیوه‌های طراحی معماری و شهری با رویکردی زیست‌محور به عنوان یکی از مسیرهای مؤثر برای تنظیم شرایط خرداقلیمی مطرح شده است. هدف این پژوهش بررسی نقش طراحی بیوفیلیک هوشمند در کاهش شدت اثر جزیره حرارتی در مجتمع‌های ساختمانی شهری و تحلیل سازوکارهای فیزیکی و زیست‌اقلیمی مؤثر در این فرایند است. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با بهره‌گیری از روش مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل مروری منابع علمی حوزه اقلیم شهری، طراحی بیوفیلیک و سامانه‌های هوشمند محیطی انجام شده است. در این چارچوب، عملکرد عناصر بیوفیلیک نظیر پوشش گیاهی عمودی، بام‌های سبز، زیرساخت‌های سبز–آبی و سامانه‌های سایه‌انداز در تعامل با حسگرهای محیطی و الگوریتم‌های کنترل تطبیقی مورد تحلیل قرار گرفته و تأثیر آن‌ها بر توازن انرژی سطوح شهری بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عناصر بیوفیلیک از طریق فرایندهایی همچون تبخیر و تعرق، سایه‌اندازی زیستی، افزایش بازتاب تابش خورشیدی و کاهش ذخیره حرارتی مصالح ساختمانی می‌توانند سهم گرمای محسوس در توازن انرژی محیط را کاهش داده و شرایط خرداقلیمی متعادل‌تری ایجاد کنند. همچنین ادغام این عناصر با سامانه‌های پایش و کنترل هوشمند امکان تنظیم پویا و داده‌محور عملکرد حرارتی ساختمان و فضاهای باز پیرامون آن را فراهم می‌سازد. این همگرایی میان فرایندهای طبیعی و فناوری‌های هوشمند، الگوی جدیدی از طراحی معماری را شکل می‌دهد که در آن مجتمع‌های ساختمانی به سامانه‌هایی واکنش‌پذیر در برابر تغییرات اقلیمی تبدیل می‌شوند و ظرفیت بالاتری برای کاهش شدت جزیره حرارتی و ارتقای پایداری حرارتی محیط شهری فراهم می‌آورند.

کلمات کلیدی : بام سبز جزیره حرارتی شهری طراحی بیوفیلیک هوشمند معماری پایدار