مدل مفهومی DIGITWIN: نقشه راه تحول دیجیتال گمرک ایران

مدل مفهومی DIGITWIN: نقشه راه تحول دیجیتال گمرک ایران

غزل خلیلی پور1 میثم مدرسی2 حسین بهرامی3 سارینا ایوبی4

1) دانشجوی کارشناسی مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2) دانشیار گروه آموزشی مدیریت کارآفرینی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
3) دانشجوی دکتری مدیریت بازاریابی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
4) - دانشجوی کارشناسی مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

کد IOI مقاله : AADH-ABAAFZ
محل انتشار : دومین همایش بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، حقوق، علوم انسانی و کارآفرینی(icmlhe.ir/2nd)
چکیده :
    کارایی نظام‌های گمرکی در قرن بیست‌ویکم به‌عنوان شریان حیاتی تجارت بین‌الملل یکی از شاخص‌های کلیدی رقابت‌پذیری کشورها محسوب می‌شود. با وجود اهمیت گمرک در تسهیل تجارت و تضمین امنیت زنجیره تأمین، فرآیندهای سنتی و جزیره‌ای در ایران با مشکلاتی جدی مانند طولانی بودن زمان ترخیص، هزینه‌های بالا، نبود شفافیت و آسیب‌پذیری در برابر فساد اداری مواجه‌اند. در عصر انقلاب صنعتی چهارم، فناوری دوقلوی دیجیتال به‌عنوان بازنمایی پویا و همزمان از سیستم‌های پیچیده، ظرفیت‌های بی‌سابقه‌ای برای شبیه‌سازی، پایش بلادرنگ، تحلیل پیش‌بینانه و بهینه‌سازی فرآیندهای گمرکی فراهم می‌آورد. این پژوهش با هدف طراحی مدلی مفهومی برای استقرار دوقلوی دیجیتال در گمرک ایران انجام شد. رویکرد تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بود و داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند ادبیات داخلی و خارجی و انجام ۱۲ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ذینفعان کلیدی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از چارچوب شش‌مرحله‌ای براون و کلارک صورت گرفت و در مجموع ۱۳۶ کد اولیه استخراج شد که پس از تلفیق و بازبینی در قالب مضامین اصلی و زیرمضامین سازمان‌دهنده دسته‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که پیاده‌سازی دوقلوی دیجیتال در گمرک ایران مستلزم عبور از سه دسته چالش نهادی، فناورانه و انسانی است. بر اساس این یافته‌ها، مدل مفهومی DIGITWIN طراحی شد که شامل هشت مؤلفه کلیدی است: حکمرانی داده، یکپارچه‌سازی، حکمرانی نهادی، نوآوری، شفافیت، خودکارسازی فرآیندها، هوشمندی و شبکه‌سازی. این مدل به‌عنوان نقشه راه تحول دیجیتال گمرک ایران معرفی می‌شود و می‌تواند مسیر گذار از گمرک سنتی و واکنشی به گمرک هوشمند و پیش‌بینانه را روشن سازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که دوقلوی دیجیتال نه‌تنها یک چارچوب فناورانه بلکه ابزاری نهادی و انسانی برای افزایش شفافیت، کاهش فساد، ارتقای کارایی و تقویت اعتماد فعالان اقتصادی است و می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران اجرایی کمک کند تا با ترکیب اصلاحات نهادی، نوسازی زیرساخت‌ها و توانمندسازی انسانی آینده‌ای داده‌محور و هوشمند برای گمرک ایران رقم بزنند.

کلمات کلیدی : دوقلوی دیجیتال گمرک هوشمند تحول دیجیتال حکمرانی داده مدل digitwin