تحلیل تطبیقی نظام‌های حمایت از کسب‌وکار در عصر اقتصاد داده‌محور تحول در سیاست‌گذاری کیفری کارآفرینان (مطالعه تطبیقی ایران و آمریکا )

تحلیل تطبیقی نظام‌های حمایت از کسب‌وکار در عصر اقتصاد داده‌محور تحول در سیاست‌گذاری کیفری کارآفرینان (مطالعه تطبیقی ایران و آمریکا )

دکتر حسام الدین رحیمی1 مریم رمضانی2

1) استاد حقوق کیفری بین‌الملل دانشگاه های تهران
2) دانش آاموخته رواشناسی شخصیت1

کد IOI مقاله : AADH-ABCCCK
محل انتشار : دومین همایش بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، حقوق، علوم انسانی و کارآفرینی(icmlhe.ir/2nd)
چکیده :
    تحولات اقتصاد جهانی در دهه اخیر نشان داده است که رشد و پایداری کسب‌وکارها دیگر صرفاً به دارایی‌های فیزیکی وابسته نیست، بلکه «داده» به‌عنوان مهم‌ترین سرمایه تولیدی در حال بازتعریف نظام‌های تجاری و حقوقی است. در چنین بستری، سیاست‌گذاری کیفری سنتی در قبال کارآفرینان و نوآفرینان کارایی پیشین خود را از دست داده و نیازمند بازمهندسی ساختاری بر مبنای داده‌محوری و حمایت هدفمند از مخاطرات نوآوری است. این پژوهش با روش تحلیل تطبیقی–نهادی، به بررسی مدل‌های حمایتی ایران و ایالات متحده در قلمرو جرایم اقتصادی نوین، مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی و سیاست‌های تشویقی حمایت از استارت‌آپ‌ها پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در مدل آمریکایی، سیاست جنایی نوین بر محور سه اصل «پیشگیری نرم»، «مسئولیت هوشمند داده‌محور» و «حمایت از نوآوری مسئولانه» استوار است؛ در حالی که چارچوب ایرانی عمدتاً واکنشی، مجازات‌محور و فاقد لایه‌های حمایتی برای کارآفرینان تکنولوژیک می‌باشد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود نظام سیاست‌گذاری کیفری ایران با عبور از نگاه صرفاً جرم‌انگارانه، به سمت الگوی سه‌سطحی حمایت کیفری از کارآفرینی داده‌محور حرکت کند: ۱) تعدیل مسئولیت کیفری در مراحل آزمایشی نوآوری، ۲) جرم‌زدایی از خطاهای فناورانه فاقد سوءنیت، و ۳) ایجاد سازوکارهای جبران و بازتوانی قانونی برای بنگاه‌های دانش‌بنیان. نتیجه نهایی پژوهش تأکید دارد که هماهنگی میان حقوق کیفری و سیاست‌های توسعه دیجیتال، کلید شکل‌گیری نظام حمایتی اثربخش و هم‌راستا با عدالت اقتصادی در عصر داده‌محور خواهد بود.

کلمات کلیدی : اقتصاد داده‌محور سیاست جنایی حمایتی کارآفرینی مسئولیت کیفری نوآوران حمایت حقوقی از کسب‌وکار