کاربردهای نوین فناوری RNAi در کنترل هدفمند آفات کشاورزی: سازوکار، انتقال و چالش‌ها

کاربردهای نوین فناوری RNAi در کنترل هدفمند آفات کشاورزی: سازوکار، انتقال و چالش‌ها

سعید عسگری فریمانی1 لیدا فکرت2

1) دانشجوی سابق کارشناسی ارشد حشره شناسی کشاورزی، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2) استاد گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

کد IOI مقاله : AADK-AAEAFG
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی علوم، مهندسی و فن آوری های نو(secongress.com/3rd)
چکیده :
    حشرات آفت تهدیدی جدی برای امنیت غذایی جهانی به‌شمار می‌روند و کنترل مؤثر آن‌ها همواره یکی از چالش‌های اصلی در کشاورزی پایدار بوده است. RNAi به‌عنوان یک سازوکار تنظیمی پسارونویسی در یوکاریوت‌ها، طی دهه‌های اخیر به ابزاری نوین و دقیق برای کنترل زیست‌سازگار آفات کشاورزی تبدیل شده است. این فناوری از طریق خاموش‌سازی اختصاصی ژن‌های حیاتی در آفات، توانایی کاهش رشد، بقاء و تولیدمثل آن‌ها را داراست، بدون آن‌که اثرات نامطلوبی بر گونه‌های غیرهدف داشته باشد. در این مقاله، با رویکردی جامع به سازوکارهای مولکولی RNAi در حشرات پرداخته شده و مسیرهای جذب dsRNA، ازجمله انتقال وابسته به پروتئین‌های غشایی (SID/SIL) و اندوسیتوز، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. علاوه بر تحلیل تفاوت پاسخ گونه‌های مختلف حشرات به RNAi، روش‌های انتقال dsRNA همچون HIGS، SIGS، انتقال میکروبی و فناوری‌های نوین مرور شده‌اند. چالش‌هایی چون ناپایداری dsRNA، مقاومت گونه‌ای، محدودیت‌های فنی و نگرانی‌های زیست‌محیطی نیز ارزیابی شده و راهکارهایی برای ارتقاء کارایی این فناوری در قالب برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات (IPM) ارائه شده است. یافته‌های این مرور نشان می‌دهد که RNAi با قابلیت هدف‌گیری اختصاصی، امکان کاهش وابستگی به آفت‌کش‌های شیمیایی را فراهم کرده و نویدبخش رویکردی پایدار در کنترل آفات کشاورزی است.

کلمات کلیدی : فناوری rnai خاموشی ژن مدیریت هدفمند آفات کشاورزی پایدار