فضاهای درمانی انسان‌محور: تأملی بر تأثیر معماری در بهبود جلسات گفتاردرمانی کودکان اتیسم

فضاهای درمانی انسان‌محور: تأملی بر تأثیر معماری در بهبود جلسات گفتاردرمانی کودکان اتیسم

ریحانه محمدیان فر1 فاطمه محمدیان فر2

1) کارشناس ارشد معماری، شیراز، ایران،
2) کارشناس گفتاردرمانی، شیراز، ایران،

کد IOI مقاله : AAGF-AAHDZH
محل انتشار : نهمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در علوم و مهندسی(carseconf.com/9th)
چکیده :
    اختلال طیف اتیسم یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه سلامت و آموزش کودکان است که با مشکلات ارتباطی، زبانی، اجتماعی و شناختی همراه می‌باشد. یکی از رویکردهای اصلی در مداخله‌های توانبخشی، گفتاردرمانی است؛ اما اثربخشی این مداخله تنها به مهارت درمانگر محدود نمی‌شود و به‌طور چشمگیری تحت‌تأثیر کیفیت محیط درمانی قرار می‌گیرد. شواهد نشان می‌دهد که معماری و طراحی فضا می‌توانند بر میزان توجه، تمرکز، کاهش اضطراب و مدیریت چالش‌های حسی کودکان اتیسم اثرگذار باشند. در این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و روش کیفی، منابع کتابخانه‌ای مرتبط بررسی شد تا نقش مؤلفه‌های معماری در ارتقای فرآیند گفتاردرمانی کودکان اتیسم تحلیل گردد. یافته‌ها بیانگر آن است که نورپردازی طبیعی و مصنوعی، انتخاب مصالح و بافت‌های مناسب، رنگ و ترکیب‌بندی بصری، سازماندهی و چیدمان فضا، انعطاف‌پذیری طراحی، حریم خصوصی و کنترل شرایط محیطی نظیر صدا، دما و تهویه از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کیفیت جلسات درمان هستند. این مؤلفه‌ها با کاهش محرک‌های مزاحم محیطی و افزایش احساس امنیت، شرایطی را فراهم می‌کنند که به بهبود عملکردهای زبانی، شناختی و اجتماعی کودکان منجر می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که معماری درمانی می‌تواند به‌عنوان ابزاری مکمل در فرآیند گفتاردرمانی به کار گرفته شود و ارتقای کارایی درمان را به دنبال داشته باشد. همچنین طراحی فضاهای انعطاف‌پذیر و چندمنظوره امکان سازگاری با نیازهای متنوع کودکان را فراهم کرده و تجربه‌ای مثبت‌تر از درمان ایجاد می‌کند. در پایان، ضرورت مطالعات آینده در زمینه بررسی اثرات بلندمدت تغییرات محیطی و تدوین دستورالعمل‌های طراحی تخصصی برای اتاق‌های گفتاردرمانی مورد تأکید قرار می‌گیرد.

کلمات کلیدی : گفتاردرمانی اختلال حسی اتیسم فضای درمانی مؤلفه طراحی