ارزیابی ظرفیت برد گردشگری سایت باستانی ربع رشیدی (از منظر Overtourism و Undertourism )

ارزیابی ظرفیت برد گردشگری سایت باستانی ربع رشیدی (از منظر Overtourism و Undertourism )

ثمینه نیک پور1 حمزه پیربابایی2

1) دانشجوی مرمت بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران
2) استادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی، تبریز، ایران

کد IOI مقاله : AAGH-AAHACG
محل انتشار : همایش بین‌المللی میراث معماری در خطر (بررسی چالش‌های جنگ، بلایای طبیعی و سوء مدیریت بر میراث معماری جهان اسلام) (icahr.ir)
چکیده :
    تکنیک «ظرفیت برد گردشگری» از جمله تکنیک‌های کاربردی و کمی در گردشگری پایدار می‌باشد که بر اساس شاخص‌های پایداری و مدیریتی حدود قابل قبول تغییرات (LAC) را در یک مکان برآورد و نتایج را از طریق محاسبات در سه سطح اصلی: 1- ظرفیت برد فیزیکی (PCC)، 2- ظرفیت برد واقعی (RCC) و3- ظرفیت برد مؤثر (ECC) ارائه می‌دهد. این پژوهش با هدف اصلاح وضعیت نامتوازن گردشگری و کاهش فرسایش کالبدی محوطه باستانی ربع رشیدی به بررسی ظرفیت برد گردشگری محوطه باستانی 13 هکتاری ربع رشیدی تبریز و پتانسیل گردشگری این سایت تاریخی پرداخته است. پرسش پژوهشی: محوطه باستانی ربع رشیدی تبریز با توجه به رویکردهای نوین گردشگری در سایت‌های باستان‌شناسانه از چه ظرفیتی در حوزه گردشگری برخوردار می‌باشد؟ روش تحقیق: راهبرد این مقاله به روش ترکیبی کمی و کیفی به صورت، تحلیلی- توصیفی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، میدانی بوده است. داده‌ها حاکی از این است که این سایت تاریخی ارزشمند، با در نظر گرفتن عوامل مختلف فیزیکی، محیطی و مدیریتی، تا سال 2025 در بازه توریسم حداقلی یا Undertourism قرار می‌گیرد. از آنجایی که در راستای حفاظت و توسعه پایدار در یک بافت باستانی هر دو مضمون (undertourism و overtourism) برای جوامع محلی نوعی تهدید محسوب می‌شوند، می‌توان نتیجه گرفت که؛ نبود گردشگر در زندگی یک بافت تاریخی در طولانی مدت موجبات استهلاک مکان مربوطه را فراهم می‌آورد. طبق داده‌های محاسباتی با توجه به اینکه از مجموع بیش از ۹۰ هکتار مساحت اولیه ربع رشیدی، در حال حاضر کمتر از ۱۳ هکتار آن قابل احیاست و از طرفی ظرفیت‌های برد فیزیکی، ‌برد واقعی و برد موثر رابطه مستقیمی با مساحت محوطه باستانی دارد، ربع رشیدی گنجایش میزبانی بیش از 5000 نفر در روز را دارا می‌باشد که از این میزان به طور میانگین 7 نفر بازدید کننده در طی روزهای یک سال از آن بازدید کرده‌اند.

کلمات کلیدی : گردشگری پایدار ظرفیت برد (فیزیکی واقعی و موثر) پدیده undertourism سایت باستانی ربع رشیدی