معماری مسجد صخره ای کندوان، بررسی و ارائه راهکارهایی برای مرمت و بازسازی مسجد صخره ای کندوان

معماری مسجد صخره ای کندوان، بررسی و ارائه راهکارهایی برای مرمت و بازسازی مسجد صخره ای کندوان

حامد پورمصطفی1

1) کارمند اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان اسکو، کارشناس پایگاه ملی میراث فرهنگی روستای تاریخی کندوان

کد IOI مقاله : AAGH-AAHBDB
محل انتشار : همایش بین‌المللی میراث معماری در خطر (بررسی چالش‌های جنگ، بلایای طبیعی و سوء مدیریت بر میراث معماری جهان اسلام) (icahr.ir)
چکیده :
    معماری بومی روستاهای ملل مختلف، نماینده تفکر، عقاید و نظرهای دوره ی خاص خود هستند که بهترین و خالص ترین نمود تعلق انسان به محیط طبیعی و عینیت یافتن سازگاری کالبد با محیط است. معماری سنتی کندوان بیانگر این است که ساکنان این روستا از دوران قدیم در دل صخره‌ها و غارها زندگی کرده‌اند و این نوع زندگی تأثیر شگرفی بر فرهنگ، آداب و رسوم آن‌ها دارد. درمورد مسجد صخره ای کندوان نیز می توان گفت از دوران ایلخانی این مسجد مورد استفاده قرار گرفته است همانند تمامی کرانها ، کران مسجد 5 طبقه می باشدکه بترتیب طبقه زیر زمین به عنوان آغل، دو طبقه مسکونی و طبقه آخر به عنوان انباری استفاده شده است. بدلایل مختلف از جمله، فرسایش مصالح،کندن بیش ازحد توسط اهالی،رطوبت بدنه،بارانهای اسیدی و... قسمت عظیم جداره و سقف مسجد تخریب شده است، بدلیل منحصر به فرد بودن بنا نوع مرمت حائز اهمیت است. چنانچه بایستی مرمت بنای فوق به طریقی باشد که کاملا یکپارچه و متصل به پی _ دیواره و سقف انجام پذیرد.کران مسجد بزرگترین کران روستا بوده و همانند همه کرانها قابلیت سازه ای بالایی دارد بطوریکه می توان گفت اگر جداره ها وسقف به دلیل کندن نازک نمی شد می توانست سالهای طولانی عمر داشته باشد. این پژوهش جهت شناخت مسجد دستکند کندوان،آسیب شناسی،نوع مواد و مصالح و ساختار فیزیکی – تاریخی بنا و نوع ارائه خدمات کاربری بحث میکند و در آنها آلترناتیوهایی جهت احیاء دوباره مسجد ارائه می دهد. روش تحقیق در این پژوهش براساس اهداف مورد نظر از نوع کاربردی و از نظر روش جمع آوری داده ها و اطلاعات از نوع تحلیلی- توصیفی می باشد. همچنین سوال و فرضیه های اصلی این پژوهش؛ چگونگی شناخت آسیب های وارده بر کران مسجد و راهکارهایی که میتوان با استفاده از آنها قسمت های تخریب شده را مرمت نمود می باشد. نتايج تحقيق بیانگر اين است كه در مسجد دستکند کندوان بعلت اینکه؛ بدنه کل بنا از جنس سنگ توف(کران) می باشد فقط در قسمتهایی که استحکام بخشی شده است از سنگها بصورت ستون و تقویت کننده بکار برده شده اند قسمت اعظم دیواره نیز بدلیل کندن بیش از حد فرو ریخته است. همچنین بیشتر آسیب های جداره ها ناشی از از شیب زمین، باران های اسیدی، جریان بادهای غالب، فرسودگی مصالح و عوامل انسانی از جمله نازک شدن جداره ها و... بوجود آمده است که راهکارهای علمی و عملی مختلف برای بازسازی و مرمت و جلوگیری از تخریب مجدد، همچون: استفاده از مواد طبیعی- تقوییت ساختاری- مرمت سطحی- مدیریت آب-استفاده از فناوری های نوین- مشاوره با کارشناسان مرمتی- آموزش و آگاه بخشی ارائه میگردد.

کلمات کلیدی : مسجد کندوان مسجد تاریخی روستای کندوان مساجد روستایی مسجد صخره ای