مدیریت دانایی و چالش‌های پیاده‌سازی آن؛ مطالعه‌ای توصیفی بر مبانی، فرایندها و عوامل مؤثر

مدیریت دانایی و چالش‌های پیاده‌سازی آن؛ مطالعه‌ای توصیفی بر مبانی، فرایندها و عوامل مؤثر

آزاده محمدی فتح آباد1 بهاره محمدی فتح آباد2

1) دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه تهران، تهران.
2) دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه تهران، تهران.

کد IOI مقاله : AAGK-AAKBFB
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی(meaconf.com/4th)
چکیده :
    در دنیای رقابتی و متغیر امروز، دانش به‌عنوان سرمایه‌ای راهبردی و منبع اصلی مزیت رقابتی سازمان‌ها شناخته می‌شود. اهمیت مدیریت دانایی از آن‌جا ناشی می‌شود که سازمان‌ها نیاز دارند دانش موجود را به‌طور نظام‌مند شناسایی، خلق، ذخیره، تسهیم و به‌کارگیرند تا بتوانند تصمیم‌گیری‌های بهتری داشته باشند و نسبت به تغییرات محیطی واکنش مؤثر نشان دهند. مقاله‌ی حاضر با عنوان «مدیریت دانایی و چالش‌های پیاده‌سازی آن؛ مطالعه‌ای توصیفی بر مبانی، فرآیندها و عوامل مؤثر» با رویکردی توصیفی، به بررسی مفاهیم، الگوها و چالش‌های موجود در پیاده‌سازی نظام‌های مدیریت دانایی در سازمان‌های ایرانی پرداخته است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی موانع اجرایی و عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانایی است تا زمینه لازم برای طراحی راهبردهای بهبود فراهم شود. روش مطالعه مبتنی بر مرور نظام‌مند پژوهش‌های فارسی منتشرشده در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ بوده است؛ یافته‌ها از ترکیب مطالعات مروری، میدانی و موردی در حوزه‌های آموزش عالی، صنعت نفت و نظام بهداشت و درمان استخراج شدند تا تنوع زمینه‌ای حفظ گردد. نتایج نشان می‌دهد که چالش‌های پیاده‌سازی مدیریت دانایی در ایران ماهیتی چندبعدی دارند و شامل مشکلات فرهنگی و رفتاری (مانند مقاومت در برابر اشتراک دانش و نبود فرهنگ یادگیری)، چالش‌های ساختاری و سازمانی (فقدان استراتژی و نقش‌های رسمی)، موانع فناورانه (ضعف زیرساخت‌های اطلاعاتی و طراحی غیرکاربرپسند)، و چالش‌های مدیریتی و انسانی (فقدان حمایت مدیران ارشد و کمبود مهارت‌های تخصصی) هستند. در مقابل، موفقیت اجرای مدیریت دانایی به چهار عامل کلیدی بستگی دارد: فرهنگ اشتراک و اعتماد سازمانی، حمایت و تعهد رهبری، یکپارچگی فناوری با فرآیندها، و توانمندسازی منابع انسانی. پژوهش نشان می‌دهد که سازمان‌هایی که این عوامل را به‌صورت هم‌زمان تقویت کرده‌اند، توانسته‌اند نظام دانایی پایدارتری ایجاد کنند و از نوآوری و یادگیری سازمانی برخوردار شوند. در نتیجه، مدیریت دانایی زمانی اثربخش خواهد بود که نه به‌عنوان پروژه‌ای فناورانه، بلکه به‌مثابه نظامی فرهنگی ـ مدیریتی در قلب سازمان نهادینه گردد.

کلمات کلیدی : مدیریت دانایی چالش‌های اجرایی فرهنگ سازمانی فناوری اطلاعات موفقیت سازمانی