تبیین نقش سوگیری‌های رفتاری سرمایه‌گذاران در تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری شرکت‌ها: طراحی و آزمون مدل رگرسیونی مبتنی بر داده‌های پرسشنامه‌ای

تبیین نقش سوگیری‌های رفتاری سرمایه‌گذاران در تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری شرکت‌ها: طراحی و آزمون مدل رگرسیونی مبتنی بر داده‌های پرسشنامه‌ای

شهره یزدانی1 پویا کامجو2

1) استادیار حسابداری، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران.
2) دانشجوی دکتری حسابداری، گروه حسابداری، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران.

کد IOI مقاله : AAGK-ABBKZG
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش در حسابداری، مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی(meaconf.com/4th)
چکیده :
    در ادبیات مالی سنتی، فرض بر آن است که سرمایه‌گذاران تصمیم‌های عقلایی و مبتنی بر حداکثرسازی سود اتخاذ می‌کنند؛ اما شواهد تجربی نشان داده‌اند که هیجانات، باورها و خطاهای شناختی نقش تعیین‌کننده‌ای در رفتار مالی افراد دارند. در چارچوب مالی رفتاری، این خطاها به‌عنوان «سوگیری‌های رفتاری» شناخته می‌شوند که موجب انحراف از تصمیم‌گیری بهینه می‌گردند. از آنجا که مدیران مالی نیز در معرض این سوگیری‌ها هستند، بررسی اثر آن‌ها بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری شرکتی اهمیت بالایی دارد. هدف پژوهش حاضر، تبیین اثر سوگیری‌های رفتاری شامل اعتماد‌به‌نفس بیش‌ازحد، رفتار گله‌ای، زیان‌گریزی، دسترس‌پذیری و نمایندگی بر تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس تهران و طراحی و آزمون یک مدل رگرسیونی تجربی بر اساس داده‌های پرسشنامه‌ای است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ اجرا، توصیفی–همبستگی است. جامعه آماری شامل مدیران مالی و تحلیلگران شرکت‌های بورسی در سال ۱۴۰۳ می‌باشد. نمونه‌گیری با روش تصادفی طبقه‌ای انجام شد و داده‌ها از ۳۸۶ پرسشنامه معتبر با مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت گردآوری گردید. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS صورت گرفت و برای آزمون فرضیه‌ها از مدل رگرسیون چندمتغیره استفاده شد. نتایج نشان داد سه سوگیری رفتاری یعنی رفتار گله‌ای (β=0.312)، اعتماد‌به‌نفس بیش‌ازحد (β=0.264) و زیان‌گریزی (β=0.141) اثر مثبت و معناداری بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری شرکت‌ها دارند، در حالی‌که دسترس‌پذیری و نمایندگی فاقد اثر معنی‌دار بودند. مقدار تعیین مدل رگرسیونی (R²=0.58) بیانگر کفایت قابل قبول در تبیین تغییرات تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری شرکتی است. پژوهش حاضر نشان داد مدیران شرکت‌ها نیز همانند سرمایه‌گذاران فردی در معرض سوگیری‌های رفتاری قرار دارند و تصمیم‌های مالی سازمانی همواره عقلانی نیستند. پیشنهاد می‌شود با ارتقاء سواد مالی رفتاری، تشکیل کمیته‌های تصمیم‌گیری داده‌محور و طراحی سازوکارهای نظارتی، اثرات مخرب این سوگیری‌ها تعدیل گردد. این مطالعه با تلفیق نظریه‌های مالی رفتاری و شواهد میدانی از شرکت‌های بورس، تصویری روشن از نقش ذهنیت انسانی در جهت‌گیری سرمایه‌گذاری سازمانی در بازار سرمایه ایران ارائه می‌کند.

کلمات کلیدی : سوگیری‌های رفتاری تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری رفتار گله‌ای اعتماد‌به‌نفس بیش‌ازحد زیان‌گریزی